Hai mươi tuổi thấy đời là mộng
bày đặt làm thơ đọc sách thiền
Ba mươi tuổi thấy đời là thật
đạp xe cuốc đất đến ê lưng
Bốn mươi tuổi thấy đời tất bật
sáng chạy rông lo chuyện áo cơm
Ngoài năm mươi thấy đời hư ảo
một tách cà phê giữa mông lung.
Hai mươi tuổi thấy đời là mộng
bày đặt làm thơ đọc sách thiền
Ba mươi tuổi thấy đời là thật
đạp xe cuốc đất đến ê lưng
Bốn mươi tuổi thấy đời tất bật
sáng chạy rông lo chuyện áo cơm
Ngoài năm mươi thấy đời hư ảo
một tách cà phê giữa mông lung.
Có thể chiều nay mưa
để ta làm trẻ nhỏ
xếp chiếc thuyền vô tư
thả trôi theo hè phố
Có thể đời vô biên
để mai sau kiếp khác
mấy mươi năm nghe kinh
vẫn không sao hiểu Phật.
Hôm qua post lên một tấm hình bông hoa đỏ, ông bạn Bulukhin bảo như một ngọn lửa. Hôm nay post tấm hình lửa từ những ngọn nến đang cháy, tấm hình này tôi chụp khi lang thang vào một ngôi đền nhỏ của đạo Thiên chúa...
Cô gái Êđê Ban Mê Thuột.
Cô gái Hoa trong lễ Nguyên tiêu.
Cô gái Chăm đến lễ Ka Tê.
Lễ hội Ka Tê của người Chăm theo đạo Bà La Môn ở Ninh Thuận.
Một khuôn mặt quen thuộc của giới "nhạc sến" Sài Gòn trước năm 75.
Những chức sắc của người Chăm Bà La Môn Ninh Thuận.
Những cô gái Chăm duyên dáng.
Ở comment vừa qua bạn Zippo có nói không thích kiểu "du lịch bầy đàn", khoe quần áo, ở khách sạn có sao, đến những điểm du lịch chán chết, hướng dẫn viên du lịch không có nghiệp vụ... Những điều bạn nói quả thật đã trở nên thông thường ở xứ ta. Bản thân tôi cũng không thích loại du lịch như thế (nhưng một năm tôi vẫn phải đi du lịch như vậy một lần với cơ quan, bởi không đi thì mất tiêu chuẩn). Tôi còn nhớ cách nay đã khá lâu, trong một chuyến đi nghỉ với cơ quan ra Huế, Đà Nẵng... chương trình của Tour chiều hôm đó đến Hội An, ở lại một đêm để sáng hôm sau trở lại Đà Nẵng, tôi rất thích buổi tối ở lại Hội An này, định bụng sẽ lang thang café. Nhưng buổi chiều mới đi một nửa vòng phố xá Hội An, chị trưởng đoàn đã tức tốc hội ý và thông báo "Tưởng Hội An to lớn đẹp đẽ gì ai dè không bằng một con phố ở Chợ Lớn, chán chết. Tối về Đà Nẵng vui hơn". Không ngờ mọi người OK hết, thế là mất một dịp lang thang buổi tối ở Hội An.
Có một điều khá ngộ nghĩnh là trong những khách sạn ở những nơi du lịch của nước ta, chẳng hạn Đà Lạt, Nha Trang, Phan Thiết, Vũng Tàu... gần như tôi không thấy treo tranh ảnh thắng cảnh của những nơi ấy, mà thường treo tranh... Thái Lan, hoặc cảnh ở đâu tít tận trời Tây, trong khi phong cảnh, những nền văn hóa rất đặc sắc của nước ta lại ít ai để ý đến. Ngay cả những sách hướng dẫn du lịch tiếng Việt in ấn trong nước cũng thế, chẳng có gì mới lạ, nghịch lý là những sách ở nước ngoài xuất bản về du lịch lại hướng dẫn cho người ngoại quốc rất cặn kẽ về du lịch Việt Nam.
Trong những lần đi du lịch theo tour hình như chưa bao giờ tôi hài lòng với những hướng dẫn viên du lịch, chừng như họ chỉ làm một nhiệm vụ chủ yếu là lo chốn ăn ở, phương tiện xe cộ đi lại, và... tấu hài... Tôi cũng chẳng cảm thấy hào hứng gì với những điểm du lịch "bầy đàn" ở các địa phương cho dù nổi tiếng như Đà Lạt, Phan Thiết... Lần nào đến Đà Lạt cũng những con thác đó, con suối đó... mà càng ngày càng xuống cấp và nhếch nhác... Trong một lần thay vì leo lên đỉnh Langbiang theo tour, tôi rủ người bạn xách máy hình lang thang vào một bản Thượng gần đó, tiếp xúc với những người Lạt mộc mạc, thế mà lại để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc...
Tôi còn nhớ gần đây khi người ta có ý định "thử nghiệm" đưa cồng chiêng vào dàn nhạc giao hưởng phương Tây, giáo sư Trần Văn Khê có nói đại ý: "Thử nghiệm thì cứ việc thử nghiệm, nhưng cồng chiêng có không gian sống của nó, đó là núi rừng...". Du lịch cũng in hệt như thế, có nơi người ta dựng nên những nhà Rông của người Thượng để bán vé cho du khách vào chụp hình, hay hãng du lịch hợp đồng với những buôn làng người thiểu số buổi tối đưa du khách đến giao lưu lửa trại, hoặc tái hiện lại một lễ hội nào đó rồi uống rượu cần nghe đánh cồng chiêng... Đấy là những nhà Rông giả, lễ hội giả, tiếng cồng chiêng cũng là giả nốt...
Cho nên tôi rất thích những lễ hội thật ở khắp nơi, lễ Ka Tê, lễ Ramadan của người Chăm, lễ hội Té Nước của người Miên, lễ Nguyên Tiêu của người Hoa... đến những nơi đó, như bạn Zip nói "lân la làm quen với người bản xứ, vậy mà thích...".