A/H1N1.

Bây giờ là thời của dịch cúm A/H1N1, dân gian và luôn cả dân ngay của ta gọi nôm na là "Cúm heo", và lây lan ở xứ ta là khá nhanh, thấy báo chí nói là theo cấp số nhân. Đã có những ổ dịch ở trường học, công sở, những chốn công cộng, và cũng đã có bệnh nhân đầu tiên tử vong, tỷ lệ tử vong đến giờ tại xứ ta là khoảng một phần ngàn, một tỷ lệ khá thấp và dĩ nhiên là rất đáng vui mừng.

Mọi người lo ngại (hẳn nhiên rồi), chẳng hiểu vì lẽ gì mà trên cái trái đất đầy tội lỗi của chúng ta càng ngày càng lắm điều tệ hại, chỉ nguyên bệnh tật thôi cũng đã đủ thứ, chưa hết cúm gà, "sác, xiếc" gì đó, đã té ra cúm heo, và bên Trung Quốc lại thêm dịch hạch tấn công vào phổi, khiến cả thị trấn phải cách ly cấm tuyệt con người ra vào... Trước tôi có một bà bác, chắc bây giờ cụ đang dạo chơi trên Thiên đường, cụ rất ngoan đạo, sáng sớm đi nhà thờ, chiều cũng đi nhà thờ, nghĩa là tất cả thời gian, công sức kể cả tiền của đều ưu tiên cho nhà thờ, cho Chúa và cho cha. Nói xấu cụ chút xíu, mục đích cuối cùng của cụ là để đặt trước một chỗ trên chốn Thiên đường. Cụ không lập gia đình vì cả thời gian tuổi trẻ ở trong nhà dòng, cụ sống một mình rất đạm bạc tuy có khá nhiều tiền, trong nhà cụ không dám mua cái quạt máy, nhưng khi cha xây nhà chung, cụ sẵn sàng cúng ngay cái máy lạnh cho phòng của cha ở...

Sinh thời cụ có một cái nhìn rất hay về cuộc sống, tất cả mọi chuyện trong cuộc sống này là đều là do ý Chúa, tất tật mọi thứ, từ chuyện con gà chạy trong xóm bị xe cán chết, cho đến thiên tai, chiến tranh trên toàn thế giới. Cụ hay kết luận "Chúa đã định như thế" để chấm dứt một câu chuyện. Tôi kể lại khá dông dài về bà bác đáng kính của tôi để muốn nói điều này, nếu cụ còn sống, chắc chắn cụ cũng sẽ kết luận như thế về những dịch bệnh này, và chắc chắn cụ sẽ chép miệng thêm "Tại con người thời nay cả họ sống tội lỗi quá..."

Trở lại chuyện cúm heo, từ khi phát dịch cúm tận ở đâu xứ Mễ Tây Cơ,  nhà nước ta đã đề cao cảnh giác, kiểm soát chặt cửa khẩu, biên giới, hải đảo... thế mà nó vẫn cứ len lỏi đổ bộ vào xứ ta được, cái này thì con vi rút cúm heo xem ra tài giỏi dữ, và khi đã vào con vi rút này cũng nhanh tay lẹ chân quá, nhoáng một cái đã hiện diện khắp mọi nơi, khiến dân chúng lo sợ và ngành y tế phải một phen vất vả...

Tôi có một người bạn trên mạng đã lâu nay, từ thời còn bên Yahoo và sau khi lão này sập tiệm thì vẫn tiếp tục qua lại bên Multiply này. Bạn ở tuốt ngoài HN, avatar là cái hoa hồng tươi rói. Tôi cũng đã gặp bạn ngoài đời mấy lần cùng với các bạn khác khi bạn công tác vào SG, phải nói thật đây là một cô gái Hà thành còn sót lại của thời xưa (cô gái, cứ cho là như thế tuy con bạn đã học đại học). Bạn thật sự hồn hậu, chân tình, duyên dáng, và trên hết là luôn hết lòng với bạn bè... Mấy ngày hôm trước bạn đi công tác vào Cần Thơ, một buổi tối đi ăn uống... mải ăn món bánh xèo sao đó mà bị kẻ gian cuỗm mất cái túi xách, từ giấy tờ, tiền bạc, điện thoại, máy chụp hình đều mất hết, may sao về tới HN thì công an gởi trả cho đám giấy tờ do người dân nhặt được, vậy cũng còn may... Bạn bè biết chuyện xúm vào an ủi, thôi thì của đi thay người...

Cách nay hai ba hôm bạn nhắn, nơi bạn làm việc có người bị cúm heo, cơ quan bị cách ly phải ở lại không được về nhà. Hôm sau tình hình có vẻ căng hơn, bản thân bạn bị sốt phải vào bệnh viện xét nghiệm, và đến tối hôm qua bạn gọi điện thoại mà chắc mặt méo xệch "Em bị dương tính rồi...". Đúng là thời của dịch, không phải chỉ có thêm bạn bị, mà tất cả chúng ta ai cũng có thể bị cả... mà không phải chỉ một cái cúm heo, còn cúm gà, hay sốt xuất huyết... đấy có thể xem như "ách trời"... Thật ra thì cúm heo không đến nỗi quá nguy hiểm, theo thống kê của y tế thế giới thì tỷ lệ tử vong còn ít hơn là cúm thông thường, và riêng ở xứ ta có lẽ còn ít hơn toi mạng vì tai nạn xe cộ, thậm chí là bị đè do cây gãy, nhà sập, hay lọt xuống đường mương...

Đành là phải nhắn tin an ủi bạn, những trường hợp như bạn thì chẳng có vấn đề gì vì được phát hiện và sớm điều trị, vài ngày chắc bạn sẽ khỏi ngay thôi... Nhưng cũng có một vấn đề khác nho nhỏ khiến phải suy nghĩ, bạn hiền lành thế mà cái xui cứ theo đuổi, chưa hết chuyện này đã sang chuyện nọ, không biết năm nay có phải bạn bị cái sao La hầu, Kế đô... gì đấy chiếu mạng không? Buổi sáng có nhắn cho bạn, kỳ này khỏi chắc phải đến đình đền nào đấy đội bát nhang làm một giá đồng xin giải hạn...

--> Read more..

Cuối tuần.

Thời gian như vó câu qua cửa sổ, thoắt đã đến cuối tuần. Post lên hình mấy bông hoa sao nhái cho có chút thiên nhiên. Chúc các bạn một cuối tuần vui vẻ.

--> Read more..

Chữ nghĩa!

GS-TS Mai Quốc Liên trăn trở và đưa ra giải pháp: Thực tiễn sáng tác và lý luận phê bình hiện nay đòi hỏi phải đặt vấn đề này một cách riết róng, tích cực, tìm giải pháp ở tầm nhìn văn hóa, vừa cụ thể, thiết thực vừa huy động tổng thể văn hóa, từ giáo dục, văn hóa, kinh tế… vào cuộc để nâng văn hóa dân tộc lên và để “cứu nguy” văn hóa dân tộc đang bị xâm hại và mất năng lượng. Nếu không, dù có giàu lên chút ít về kinh tế nhưng ta lại để mất văn hóa dân tộc, mất con người, do đó rất dễ suy thoái, rối loạn…

Trên đây là một câu tôi copy từ báo SGGP Online ngày hôm nay (thứ tư 5/8/2009) trên trang Văn hóa Văn nghệ, nói về buổi Hội thảo "Tính dân tộc và tính hiện đại trong văn học, nghệ thuật Việt Nam hiện nay", vào ngày 4/8/2009 tại Hội An, Quảng Nam. Câu này thấy đề là "trăn trở" của GS-TS Mai Quốc Liên. Không rõ đây là một câu "nguyên văn" của vị GS-TS đã nói, hay đây chỉ là những dòng viết lại theo cách hiểu của người viết bài...

Tôi đã đọc đi đọc lại không dưới 10 lần câu nói trên và cố sức để có thể... hiểu được nó, nhưng cuối cùng thì... chịu. Những chữ nghiêng là do tôi đã chuyển thành nghiêng để nhấn mạnh. Thứ nhất là về ý nghĩa của chữ riết róng, nếu tôi nhớ không lầm thì nghĩa của từ này là rỉa rói, tức là cay nghiệt, khắt khe, như người ta hay nói "mẹ chồng riết róng nàng dâu". Đọc nguyên câu thì hiểu vị GS-TS này muốn nói là ráo riết, hoặc cũng có thể hiểu là rốt ráo (đến nơi đến chốn), hai từ hoàn toàn mang ý nghĩa khác. 

Còn câu tiếp theo huy động tổng thể văn hóa, từ giáo dục, văn hóa, kinh tế... Câu này tối nghĩa quá tổng thể văn hóa là gì? Văn hóa là bao gồm giáo dục, khoa học, kinh tế, nghệ thuật... Có một cái gọi là tổng thể văn hóa, trong đó có giáo dục, kinh tế, và cả văn hóa nữa hay không...?

Câu tiếp theo: "để "cứu nguy" văn hóa dân tộc đang bị xâm hại và mất năng lượng". Văn hóa bị xâm hại thì có thể hiểu được, nhưng mất năng lượng là sao? Văn hóa thì CÓ hoặc KHÔNG, chứ không thể là một cơn bão, để mất năng lượng sẽ trở thành áp thấp nhiệt đới.

Và câu cuối cùng: "Dù có giàu lên chút ít về kinh tế, nhưng ta lại để mất văn hóa dân tộc, mất con người, do đó rất dễ suy thoái, rối loạn...". Cũng lại một câu tối nghĩa, ở đây cái gì sẽ suy thoái, rối loạn...? Đạo đức, xã hội, hay con người...?

Chỉ một câu ngắn, rất ngắn của một vị GS-TS hẳn hòi, mà không biết vì lẽ gì, người đọc không sao hiểu nổi...

Ông bạn Bulukhin là người giỏi chữ nghĩa có thể lý giải cho biết vì sao không? Xin đa tạ.

--> Read more..

Lễ hội.

Hầu đồng "đương đại" tại lễ hội Lảnh Gianh 2009. Ảnh ST trên net.

Ảnh 2 và 3 - "Body - art" tại lễ hội Lảnh Giang 2009 (ảnh trên net). Ảnh ST trên net.

 

Ảnh 4 và 5 - Thổi khèn và đánh chiêng trống của dân tộc Ede (Dak lak) tại "lễ hội" cà phê ở TP. HCM.

Nghe nói trên đất nước Việt Nam hàng năm có đến cả ngàn lễ hội, từ những lễ hội "truyền thống" như hội Gióng, hội Lim..., lễ hội chọi trâu, đánh vật, lễ hội Bà chúa xứ, Bà thiên hậu ở miền Nam... cho đến lễ hội "đương đại" tôn vinh ly cà phê inox nặng 3 tấn, lễ hội thả diều, hay "lễ hội" chim cá cảnh... từ trung ương, tỉnh thành, cho đến cấp huyện, xã, thôn... đâu đâu cũng thấy tổ chức lễ hội.

Vừa qua trên các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, mạng internet, thấy có nói đến lễ hội Lảnh Giang tại Hà Nam, nét mới của lễ hội này là đưa nghệ thuật đương đại Body - art (nghệ thuật vẽ trên thân thể) vào lễ hội truyền thống, cũng có người khen, nhưng đa số là người chê. Trước hết xin nói qua về Lảnh Giang, đây là tên một ngôi đền (Lảnh Giang Linh Từ) tọa lạc tại thôn Yên Lạc, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên (Hà Nam) bên bờ hữu ngạn sông Hồng. Đền Lảnh Giang thờ 3 vị tướng thời Hùng Duệ Vương, theo truyền thuyết thì ba vị tướng này đều là thủy thần con của Bát Hải Long Vương. Ba vị tướng thủy thần này có công giúp vua Hùng đánh giặc phương Bắc giữ yên bờ cõi. Tại ngôi đền này cũng còn thờ công chúa Tiên Dung con gái vua Hùng và Chử Đồng Tử. Theo sách sử thì đền Lảnh Giang được xây từ thời Lý.

Hàng năm lễ hội Lảnh Giang bắt đầu từ mùng 2 đến mùng 5, và 20 tháng 8 âm lịch. Phần hội thường có các trò chơi dân gian như đánh vật, đánh cờ người..., còn phần lễ độc đáo nhất là tiết mục hầu đồng, liên tiếp trong 3 ngày đêm diễn ra lễ hội, không lúc nào dứt tiếng nhạc hầu đồng...

Tôi thuộc loại người... ham chơi cho nên rất thích những lễ hội, hễ có dịp là vù ngay đến những lễ hội, nhưng phải nói ngay là gần như thất vọng với những cái bây giờ được gọi là lễ hội. Ngoại trừ một vài lễ hội của các dân tộc thiểu số như lễ hội Rước áo, lễ hội Ka Tê của người Chăm ở Ninh Thuận, còn mang nhiều nét cổ truyền, vậy mà có lần ra Ninh Thuận xem lễ hội Ka Tê, được tiếp chuyện cùng ông Sử Văn Ngọc, một nhà dân tộc học người Chăm, ông cho là lễ hội Ka Tê của dân tộc mình đã mất đi tính truyền thống... Còn đại loại những lễ hội khác thì thực ra chỉ là hội chợ, để bán cà phê, cây cảnh chẳng hạn... Ngay cả một vài lễ hội khác mang tính chất tôn giáo như Bà chúa xứ, Bà thiên hậu... cũng không còn nhiều ý nghĩa tôn giáo nữa... Đã mấy chục năm nhưng tôi không sao quên được tiếng khèn, tiếng chiêng, điệu múa... của người thiểu số Tây nguyên trong lễ đâm trâu, lễ bỏ mả, tết cơm mới... Tiếng khèn, tiếng chiêng, điệu múa ấy phải chính là trong những buổi lễ buôn làng, giữa cộng đồng, giữa núi rừng... Cũng chính những con người ấy, cái khèn, cái chiêng ấy, vậy mà về thành phố lại lạc lõng, mất hút ngay trong những tiếng nhạc, tiếng loa rao hàng ồn ào của một buổi hội chợ...

Đền Lảnh Giang thờ 3 vị Thủy thần, tại lễ hội Lảnh Giang năm nay nghệ thuật đương đại Body - art được thực hiện trên thân thể những con người tham gia trực tiếp vào lễ hội, có lẽ những người tổ chức đã cho là ngày xưa ông cha ta đi biển có tục xâm mình để tránh thủy quái sát hại, và Body - Art có lẽ cũng ná ná như tục xâm mình. Body - art được ra đời trong thập niên 60 của thế kỷ trước ở Mỹ, gắn liền với phong trào Hippy, và cũng cùng một ý nghĩa với phong trào Hippy của giới trẻ Mỹ là phản kháng lại xã hội, khẳng định cái tôi của mỗi con người... Khác với tục xâm mình của cha ông ta khi đi biển là hòa nhập với thiên nhiên, với thần linh (thủy quái hại người xưa cũng được xem là thần linh)... Những hình vẽ trên thân thể của những chàng trai trong lễ hội Lảnh Giang trong tấm hình thứ nhì, cũng mang dáng vẻ của những thổ dân ở Nam Mỹ, Châu Phi, hay Úc Châu... Có gì liên hệ giữa nền văn hóa của ông cha ta và những thổ dân này...?

Cái chính của lễ hội Lảnh Giang là những buổi hầu đồng. Hầu đồng là một hoạt động tín ngưỡng của người Việt xưa trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ. Người ngồi đồng là gạch nối giữa Thần linh và Con người. Hầu đồng không phải là nghệ thuật trình diễn để đem lên sân khấu, hầu đồng xưa thực sự là hoạt động tâm linh của con người. Cũng như không gian sống của cồng chiêng là giữa bản làng và núi rừng, trong những buổi lễ đích thực của cộng đồng, không phải những buổi lễ giả danh hợp đồng với công ty du lịch để phục vụ du khách. Không gian sống của hầu đồng là ở những đình đền, trong lễ hội truyền thống, giữa những người nông dân chân lấm tay bùn của làng xã, ở đó con người và thần linh sẽ hòa quyện làm một. Đem hầu đồng lên sân khấu hoành tráng dựng giữa trời, với đèn chiếu sáng laser, với giàn âm thanh khuyếch đại mấy ngàn watt, và với những con người được vẽ vời Body - art, hay như những thổ dân châu Phi, châu Úc... thì hầu đồng chỉ còn là một trò đùa kệch cỡm của sân khấu...

--> Read more..

Họp.

Có lẽ buổi họp đầu tiên của loài người là buổi con người họp bàn về cách xây ngọn tháp Babel cao bằng trời, và điều này đã làm cho chúa trời nổi giận vì sự kiêu ngạo của cái giống người, và ngài đã trừng phạt bằng cách làm cho đám người xây tháp chỉ sau một đêm mỗi người nói một thứ tiếng, khiến không ai hiểu ai, đành phải tha phương cầu thực mỗi người một nơi, bỏ dở việc xây tháp. Kể từ đó những giống người lang thang phiêu bạt khắp nơi, mang sức lực của mình ra chống chọi với thiên nhiên, thú dữ để tồn tại...

Một hôm chúa trời nhìn lại, dẫu sao ngài cũng thấy tội nghiệp cho cái giống người lếu láo, "Con dại cái mang", dù sao ngài cũng cảm thấy có phần trách nhiệm ít nhiều, cũng tại ta cả, từ khi tạo ra giống người bằng đất sét và cái xương sườn cụt, ta đã nuông chiều buông lỏng chúng, ta chẳng đề ra một cái phương án giáo dục cho nó đàng hoàng, nay thay mai đổi, để chúng muốn làm gì thì làm mới xảy ra vụ Eva nghe theo lời con rắn dụ Adam xơi trái táo cấm, ta tưởng tạo ra con người giống như hình hài của mình thì chúng cũng phải thánh thiện chớ... Ai dè, đúng là "Cha mẹ sinh con... trời sinh tính". Thế là ngài truyền cho thiên thần cho vời con người đến vườn địa đàng.

Đúng theo như lệnh mời, sáng sớm hôm đó đại diện của những giống người lũ lượt kéo về chật kín vườn địa đàng, và đây chắc hẳn là buổi họp thứ nhì trong trời đất, sau vụ tháp Babel. Chúa trời chẫm chệ ngồi trên ngai vàng nhìn xuống đám người. Ngài cao giọng: "Hôm nay ta cho vời các người đến đây để ban cho các người một ơn huệ, mong cuộc sống của các ngươi đỡ vất vả, các người muốn được gì cứ nói...". Trước tiên một người nhanh nhảu bước lên: "Bẩm, cho chúng con xin trí thông minh, để chúng con làm chủ những kỹ thuật...". "Được", chúa trời khoát tay, và đấy là những người Đức đầu tiên trên trái đất. Một người nữa bước lên" "Bẩm, chúng con chỉ xin được thông minh... vừa thôi, nhưng chỉ xin sống vui vẻ...". Chúa trời gật đầu, và đấy là những người dân Nam Mỹ, Ba Tây, Á Căn Đình... đầu tiên, vui ngất trời với môn bóng đá vua, và những điệu nhảy Samba, Tango thâu đêm... "Bẩm, còn chúng con xin văn hóa và sự lịch thiệp... "Đồng ý", và đấy là những người Pháp... Cứ thế, đến gần trưa thì cũng hết người, dân Nhật được sự cần cù, nhẫn nại, dân Trung Hoa được sự chịu khó, buôn bán... Vân vân...

Vừa đúng lúc chúa trời định ra lệnh giải tán thì thiên thần  dẫn một người nữa vào. "Dạ bẩm, xin tha cho tội đến trễ...". Đã định nổi cơn thịnh nộ nhưng thấy con người mới vào có vẻ sợ sệt quá nên ngài cũng nguôi. "Dạ, sáng sớm nay chúng con mới nhận được giấy báo, chẳng hiểu vì lẽ gì mà cái đám chuyển phát nhanh nó làm ăn chậm trễ quá, được tin là con vội đi ngay không dè tối qua mưa to đường xá ngập nước, lại thêm nạn đào bới lô cốt giăng khắp nơi, kẹt xe quá thể...". "Thôi được, muốn gì cứ nói, nhanh lên trưa rồi". "Dạ, muốn gì là... gì ạ". "Giời ạ, thằng này muốn giỡn mặt với trời chắc, này nói ngay nhà ngươi muốn gì, thông minh, cần cù hay vui vẻ...?". "Dạ, dạ..." con người mới đến gãi đầu gãi tai "Con đi gấp quá chưa kịp lấy ý kiến của mọi người là muốn gì ạ, xin trời cho con về họp mọi người lại để xem chúng con muốn gì...".

Và cho đến tận bây giờ thì chúng ta vẫn còn đang họp....

--> Read more..