Bão, lũ, lụt... và con người.

Cái giải đất nghèo miền Trung của chúng ta hồi này hứng chịu đủ mọi thứ tai họa, năm ngoái, năm kia chưa xong, năm nay bão lũ lại đến, càng ngày càng khó đoán (hay tại cái ngành dự báo thời tiết của ta dở), và hậu quả thì khôn lường... Bão phát xuất từ biển khơi, Philippine là cái xứ sở hứng chịu đầu tiên, thiệt hại dĩ nhiên là nhiều, nhưng số người chết vì bão, lũ... lại ít hơn nhiều lần ở ta, là nơi cuối của những cơn bão...

Bão đến với sức gió cấp mười, cấp mười mấy, đương nhiên là gây thiệt hại, nhưng bão đi khỏi lại là lũ, lụt... ập đến lại gây tác hại bội phần. Kontum, Gia Lai, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa... là những nơi ngày xưa tôi đã sống, những năm chịu chiến tranh ác liệt mà cũng không đến nỗi tang thương quá như bây giờ. Những năm tôi ở cũng có bão chứ, nhưng chỉ bay vài căn nhà ọp ẹp ven biển hay gió quật ngã mấy cây dừa, đâu thấy ghê gớm quá, chẳng lẽ trời đất bây giờ khác trước rồi chăng? Đọc báo thấy một xóm nhỏ ven sông của huyện Đồng Xuân Phú Yên bị xóa sổ, có đến 18 người chết trong lũ, sau khi bão ập đến (trong đó có 5 em nhỏ) mà đau lòng, đây là một huyện miền núi của Tuy Hòa, nơi năm 72 tôi đã ở hàng tháng trời. Hồi đó chiến tranh khốc liệt, cũng đâu đến nỗi...

Thiên nhiên hiền hòa nếu con người đối xử phải lẽ, bão đi, lũ đến, nước lũ kéo về từ thượng nguồn cơ man cây rừng đã được đẽo gọt cẩn thận... Rừng có nhiệm vụ giữ nước, là lá phổi để điều hòa khí hậu, thì bây giờ bị đốn hạ không thương tiếc, chính thức, bán chính thức, và lậu... Ngày trước trong chiến tranh tụi Mỹ phá rừng bằng thuốc khai quang, nhưng thỉnh thoảng ngồi trên trực thăng nhìn xuống, hay phải di chuyển bằng xe trên những quốc lộ thì rừng còn nhiều lắm, trên cao nhìn cả một màu xanh bạt ngàn, trên quốc lộ có rất nhiều đoạn phải chui qua rừng, rừng che chở cho con người... bây giờ đi suốt từ Sài gòn lên Kontum bằng đường bộ, 2 bên đường chỉ thấy nhà là nhà, hoặc những khu đồi trọc, xơ xác...

Người ta định cư những người Thượng quen sống du canh du cư trong những ngôi nhà gạch cấp bốn ở Bình Long, Phước Long, Buôn Mê Thuột... với lý do là họ phá rừng. Thật khôi hài, có những năm tháng sống với họ mới biết, những người thiểu số này không bao giờ phá rừng, vì bao nhiêu đời nay rừng là nguồn sống, là lẽ sống của họ... Họ chỉ tìm những gì tối thiểu ở rừng cho việc mưu sinh, khi dời khỏi một góc rừng sau vài năm khai phá, đất đã bạc màu họ lại bỏ đi, vài năm sau nơi cũ đã lại xanh um cây cối, họ không bao giờ tham lam, không bao giờ có ý định sắm... máy bay từ rừng, như bây giờ...

Và mới đây báo chí đã cho chúng ta biết, một nguyên nhân quan trọng trong tác hại lũ, lụt sau khi bão đến, chính là những công trình thủy điện. Sau Quảng Nam lãnh đủ vì xả lũ thủy điện A Vương, đến Phú Yên gặp họa vì thủy điện sông Ba... Nhìn bản đồ công trình thủy điện trên sông Ba mới thấy, chỉ khoảng chừng một, hai trăm cây số đường sông mà thượng nguồn con sông Ba đã phải "cõng" đến 5 công trình thủy điện, kiểu thủy điện bậc thang giống như ruộng bậc thang. Một công trình thủy điện phải phá biết bao nhiêu rừng để làm lòng hồ chứa nước, biết bao nhiêu người dân tộc thiểu số mất chỗ ở xưa nay để vào những nơi định cư, và chúng ta sẽ mất đi cả một nền "văn hóa rừng" đặc sắc...

Người ta cũng đang kêu gọi xem lại hệ thống thủy điện trên sông Đà, chỉ một đoạn thượng nguồn sông Đà đã có 3 nhà máy thủy điện cỡ lớn hình thành, đó là nhà máy thủy điện Hòa Bình (đã hoàn thành), Sơn La (đang xây), và Lai Châu (sắp xây)... Và mới đây báo chí cũng đưa tin, bên Mỹ người ta đang lên kế hoạch phá bỏ nhà máy thủy điện, vì "lợi bất cập hại"...

Ở xứ ta, tất cả những nhà máy thủy điện khi làm dự án đều "ca ngợi" là sẽ điều tiết được lũ... Vậy mà...

--> Read more..

Xích lô và xe thổ mộ.

Bây giờ ở ngoài đường chẳng còn mấy xe xích lô nữa, còn xe thổ mộ mà tục gọi là xe ngựa bởi do một con ngựa kéo, lại càng không thể tìm ra, cho dù có về những vùng quê, hay vùng ven, như vùng Hóc Môn, Bà Điểm, mười tám thôn vườn trầu (xưa kia xe thổ mộ ở vùng này nhiều lắm, sáng sớm xe chở những gánh hàng hoa, rau cỏ từ vùng ven này vào thành phố, bây giờ đô thị hóa rồi, có chăng còn ngựa đua thôi).

Trước kia còn nhỏ, nhà tôi ở vùng quận 11 trường đua Phú Thọ, cũng được kể là ngoại ô, xe xích lô và xe thổ mộ rất nhiều, đi đâu với người lớn hay được ngồi xích lô, xích lô đạp chứ không phải xích lô máy chạy bạt mạng phát sợ, còn xe thổ mộ thì chỉ được ngắm nhìn chạy lóc cóc trên đường. Xe thổ mộ, hay nôm na là xe ngựa trông hay hơn xích lô, chiếc xe có cái mui lùm lùm (trông như nấm mộ đất nên dân gian gọi ngay là thổ mộ), có người đánh xe cầm cái roi quất cho ngựa chạy nhanh chậm, gọi là xà ích, trong thùng xe là chỗ cho khách ngồi có trải cái chiếu cũ, ngồi bẹp như ngồi trên phản gỗ, thường là mấy bà già buôn thúng bán bưng vai có cái khăn rằn, miệng nhai trầu bỏm bẻm đỏ lòm... Mấy cái gánh rau, gánh hàng hoa thì được treo ở hai bên hông xe, tiện lợi ra phết...

Thời gian trôi đi, mọi việc thay đổi, xe gắn máy ngập tràn, bây giờ là đến xe hơi, chẳng còn mấy ai muốn ngồi xe xích lô đi lại nữa, bởi nó chậm quá, và người ta cũng đã cấm nó trên nhiều con đường, chắc bởi xích lô trông không sang trọng bằng xe Lếch Xợt... thi thoảng thấy một ông lão tóc đã bạc lầm lũi đạp chiếc xích lô đã cũ trong mưa nắng, hay một hai đội xe xích lô của một khách sạn nào đó chuyên phục vụ mấy ông tây bà đầm trong khu vực trung tâm thành phố...

Còn xe thổ mộ, hay xe ngựa, coi như đã... tuyệt chủng, giờ chỉ còn một vài chiếc trưng bày chơi trong khu du lịch, để những người có tuổi nhớ lại quá khứ, hay khách du lịch phương xa thấy lạ mà chụp hình...

Cái gì rồi cũng qua...

--> Read more..

Chuyện cúng kiến...

 

Cái tựa này là chôm ở entry mới đây bên nhà Comieng về, cô này tục gọi là cô Mây, người xứ Tiền (Tiền giang, không phải tiền... bạc)), vùng miền Tây (Nam bộ), cô này viết entry vậy, nhưng cũng chẳng làm nghề... cúng kiến gì hết, hiện giờ đang ở trời Tây (nhưng tận bên Phớ lang sa), nghe đâu đang học hành gì đó đã gần mười năm nay, chưa thấy hứa hẹn hồi gia về nước, kiếm chút ch... (cái này ý tớ muốn nói về nước, đem cái sở học mênh mông giúp dân giúp làng, kiếm chút... cháo, hì hì).

Chuyện cúng kiến thì tớ cũng có chút ít kinh nghiệm bản thân. Số là cách nay gần hai mươi năm, khi gia đình ông bà nhạc của tớ đi Mỹ (gọi nôm na là bên cha mẹ vợ), đã để lại cho gia đình tớ một cái gia sản... thờ cúng khá hoành tráng. Ngoài một cái bàn thờ ông bà tổ tiên là chính, còn có bàn thờ Phật Quan Âm, bàn thờ Cửu huyền Thất tổ, dưới thấp có bàn thờ Ông Địa, Thổ thần, ở bếp có bàn thờ Ông Táo, ngoài trời có bàn Thiên (bàn Thiên là thờ ông Thiên quan, một "quan chức" nhỏ của nhà trời, tựa như ông Địa, Táo quân, chứ không phải thờ Trời như nhiều người lầm tưởng). Và một lô những ngày giỗ...

Nội tướng của tớ cũng thừa hưởng được cái "tinh thần cúng kiến" của gia đình để lại, nên rất nhớ và rất chăm chỉ làm giỗ, cúng... tưởng nhớ những người thân, thờ kính thánh thần. Rằm, mùng một ăn chay, đi chùa, mua trái cây về thắp nhang. Tiên thánh hạ phàm, nên quanh năm tớ được hưởng lộc mọi thứ hoa quả sau khi được hạ từ các bàn thờ, kể cũng sướng... Cách nay mấy năm, lúc cu cậu con trai thi vào đại học, tớ được tháp tùng làm một chuyến Sài gòn - Lục tỉnh, xuống Châu Đốc ghé Bà Chúa Xứ, tạt qua Cà mau đến cha Diệp, trên đường về đáo qua chùa... Miên Sóc Trăng... mục đích là để cầu cho cu cậu con trai thi đỗ đại học. Ấy là đi cầu nơi xứ... người, còn trong... nội địa Sài gòn thì chỗ nào nghe chị em nói linh thiêng là đều có mặt (dĩ nhiên nhiệm vụ của tớ là lai đi bằng xe máy), đền Đức Thánh Trần (đương nhiên, vì cu cậu đã được khoán cho Thánh từ nhỏ), nhà thờ Đức Bà, đền Đức mẹ dòng Chúa cứu thế, những nơi cầu nguyện có tượng Đức mẹ ở khu xóm Ngã ba ông Tạ, và kể cả những chùa Bà Thiên hậu, chùa ông Bổn của người Hoa Chợ Lớn...

Có được mỗi cu cậu mà tính tình lại... ham chơi giống tớ mới chết, thi cử thấy phập phù quá. Cho nên mới phải cầu viện "ngoại bang" quá như thế. Kết quả đúng như ông bà đã nói "Có kiêng có lành, có cầu có được", cu cậu thi vào 3 trường, 2 đại học, 1 cao đẳng, ông bà, thánh thần phù trợ thế nào mà đậu cả 3 trường... Thế là sau đó tớ được tháp tùng một chuyến nữa đi khắp các nơi lễ tạ. Cũng chẳng phải cúng kiến heo quay linh đình gì, mỗi nơi đến dâng bó hoa Huệ hay Lay ơn, một ít tiền nhang đèn... về nhà đến mấy tờ báo xem những ai đang gặp khó khăn đến gởi chút ít của ít lòng nhiều... chuyện cúng kiến của gia đình tớ là như thế, và sau chuyện này thì trong nhà có thêm bức tranh thêu Đức mẹ bế Chúa Jesus trên tường (do nội tướng thêu), trên kệ có cây thánh giá thỉnh ở Đức mẹ Tà Pao, tấm ảnh cha Diệp thỉnh ở mộ của ngài dưới Cà Mau...

Chiều hôm qua đến nay có tí chuyện phải ngồi nhà, không biết làm gì bèn giở một quyển sách của Thành hội Phật giáo TP HCM ra đọc, quyển sách nói về việc giảng kinh Địa Tạng. Chao ôi, đọc thấy kinh hãi. Tớ chép nguyên văn "ở phương Đông châu Diêm Phù Đề có một ngọn núi tên là Thiết Vi (vách thành rào bằng sắt). Núi ấy tối thẩm (chắc là thẫm), không mặt trời mặt trăng (sao thấy được hè?). Tại đó có một địa ngục lớn tên là Cực Vô Gián (cực hình không lúc nào dừng), lại có địa ngục Đại A Tỳ (không ra khỏi), lại có địa ngục tên là Tứ Giác (bốn góc), lại có địa ngục tên là Phi Đao (dao bay), lại có địa ngục tên là Hỏa Tiễn (tên lửa), hehe hiện đại, lại có địa ngục tên là Giáp Sơn (núi ép), lại có địa ngục tên là Thông Thương (giáo nhọn đâm suốt), lại có địa ngục tên là Thiết Xa (xe sắt), hehe lại một thứ hiện đại khác, giống như thiết giáp xa, xe tăng thời nay... tớ chỉ kể ra đây một số, vì kể hết đến cả mấy trang giấy, nhiều lắm... Ở địa ngục lại có kèm theo đủ mọi thứ, quỷ sứ 3 đầu 6 tay 12 con mắt... cầm đinh ba, bờ cào đi tới đi lui, chó ngao sắt xé xác, moi ruột gan, cắt lưỡi... mấy đứa... cà chớn nơi thế gian... và tội nữa, cái này mới ghê... cái gì cũng là tội, chẳng cớ hình sự mới là tội, vào chùa lỡ chôm cái oản, hay bứt đóa hoa cũng xuống dưới đó bị chặt tay, báng bổ thần thánh một câu xuống đó sẽ bị chặt lưỡi, lỡ dòm ảnh... nuy sẽ bị chó ngao, chó sói móc mắt, moi hết ruột gan, uống rượu nhậu đặc sản thịt chó hay dế cơm cũng là tội, sẽ bị treo lên cây cho quạ lóc thịt trả thù... Đọc xong mà toát hết cả mồ hôi mẹ lẫn mồ hôi con, vì thú thật, tất cả mọi tội ghi trong đó, đa phần là tớ đều có, hichic...

Tiếp theo của quyển sách là làm thế nào để thoát khỏi những địa ngục đó, đại khái là không làm ra tội thì sẽ không bị trừng phạt, và nhất là cần phải cúng kiến, cúng dường cho thật nhiều... sách kể ở bên Ấn Độ, mấy xứ nho nhỏ gì đó, mà cả bên xứ lớn như xứ Cờ Hoa nữa... có những chuyện con cái của người đã khuất được báo mộng, dắt đi đến những chốn địa ngục đó, tận mắt nhìn thấy cảnh bao nhiêu người lúc sống phạm tội bị đày đọa, bèn hỏi ma vương quỷ sứ người thân mình hiện ở đâu, sau khi tra cứu sổ sách, vào còm piu tơ lên mạng tìm kiếm đàng hoàng, được quỷ sứ báo cho biết hiện người thân đang thọ nạn tại ngục A Tỳ, khổ sở khôn lường, lại hỏi làm thế nào cứu được, quỷ sứ đáp về nhà phải làm điều phúc đức, cúng dường tam bảo... Tỉnh dậy y lời người ấy bán bớt đồ đạc, cửa nhà, làm phúc khắp nơi, vào chùa cúng dường, đúc tượng, thỉnh kinh... Một thời gian sau lại nằm mộng đến chốn địa ngục, gặp quỷ sứ bèn hỏi người thân giờ ra sao? Lại tra cứu sổ sách, còm piu tơ xong, quỷ sứ đáp, nhờ phúc đức của người thân trong thời gian qua, người nhà đã được giải thoát khỏi địa ngục lên trời ba ngày nay rồi... Hiệu quả thấy rõ...

Thôi chuyện này ai tin cứ tin, vì đó là tôn giáo, khó nói đúng sai, riêng tớ, chỉ nghĩ, cúng kiến là tinh thần, không phải hình thức, một cách để nhớ ơn thần thánh, tổ tiên, tưởng nhớ người thân... chỉ nên làm vừa phải, xã hội còn nhiều người khổ, cảnh khổ, thiên tai, nếu có dư dả hãy giúp đúng nơi đúng chỗ, có lẽ sẽ hay hơn... Không biết như vậy có phải?

 

--> Read more..

Tháng 11 và tôi...

 

 

 

 

 

Tháng 11, coi vậy mà sắp hết một năm, chẳng mấy chốc mà Noel, rồi tết Tây, tết Ta...

Vẫn là tôi với những gì quen thuộc...

--> Read more..

Con đường...

 

 

Trong entry Luân hồi vừa qua, tôi có post song song lên 360 Plus, bạn ngothithuthuy ở Saigon, là một bạn hữu lâu nay có vào đọc và đề nghị, dưới góc nhìn của "cameraman" tôi viết tiếp về "giải thoát" đi. Thật sự viết nghiêm túc về những vấn đề liên quan đến tôn giáo này là ngoài khả năng của tôi, và cũng bởi đây là vấn đề khá "nhạy cảm", không khéo sẽ "đụng chạm" đến niềm tin của người khác, nhưng để "tám" chơi với bạn bè thân quen, tôi cũng ráng thử, nếu có gì không vừa ý các bạn hãy cười xòa mà xí xóa cho...

Trước hết về từ "Giải thoát", đây là một từ ngữ hay được dùng trong đời sống và tôn giáo, đối với người thường hiểu nôm na giải thoát là thoát khỏi một ràng buộc gì đó để bước sang một cái khác tốt đẹp hơn, như giải thoát con tin đang bị cầm giữ... chẳng hạn. Trong tôn giáo, giải thoát đồng nghĩa với Giác ngộ, Chân như, Niết bàn... (Phật giáo), hay Thiên đường... (Thiên Chúa giáo), hoặc Đại ngã... (Bà La Môn), được hiểu như một nơi chốn không sinh, không diệt và như thế sẽ không có khổ đau, chỉ thuần một niềm an lạc, một tự do, an nhiên tuyệt đối... Muốn đạt được đến cảnh giới này, con người phải thông qua tu tập, chay tịnh, thiền quán, làm điều lành tránh điều giữ... vân vân... Dĩ nhiên mỗi tôn giáo để đến được nơi chốn đó có những "con đường" đi riêng, không hề giống nhau...

Và câu hỏi thường được đặt ra là, thế thì cái gì ràng buộc con người để cần phải giải thoát? Chà, câu hỏi không phải dễ trả lời. Đúng là trong cuộc sống thường nhật của chúng ta biết bao nhiêu cái ràng buộc, đủ mọi thứ, nào là trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, xã hội... ôi thôi nhiều thứ lắm, biết bao nhiêu thứ làm cho chúng ta cảm thấy mệt mỏi, thậm chí bực mình... Nhưng thật ra đấy là những điều "đương nhiên" chúng ta phải gánh chịu, một khi may mắn (hay xui xẻo) được (hay bị) sinh ra làm cái giống người. Phàm phu như đa số con người (dĩ nhiên trong đó có cái thằng tôi) thường lại coi những điều đó như một thứ ràng buộc, có người đi tìm "giải thoát" ở tửu sắc, ở những casino, số đề, cờ bạc đỏ đen... có người đi tìm nơi sách vở, nơi thiên nhiên, hoặc đi du lịch chẳng hạn..., và rất nhiều thứ khác nữa...

Nhưng trong tôn giáo, cái ràng buộc con người, không hẳn là những điều vừa kể trên, mà là những cái khác nữa, đó là cái Vô minh, Sân si, tham lam, độc ác... tồn tại nơi mỗi một con người, chính những điều này đã gây nên những khổ đau cho con người, không có tôn giáo nào dạy chúng ta làm điều dữ, mà luôn chỉ bảo chúng ta làm điều lành, đấy là cái được hiển nhiên của tôn giáo...

Viết đến đây tôi chợt nhớ đến một câu (nhưng không nhớ của ai), "Cái đẹp sẽ cứu rỗi nhân loại", tôi thích câu này, và hiểu từ "Cứu rỗi" tương đương như từ "Giải thoát", vâng, chính "Cái đẹp" sẽ giải thoát cho nhân loại khỏi những nhàm chán trong công việc thường ngày, giải thoát khỏi những vô minh, những tội ác và lòng tham... Cái đẹp ở đây có thể là một thân thể, một ánh mắt nhìn, một bản nhạc hay, một món ăn ngon, một người bạn tốt, một bình minh rực rỡ, hay một hoàng hôn êm dịu... Cũng có thể là một bản hòa âm điền dã của ếch nhái và dế cỏ, của những bông hoa cỏ ẩn mình trong kẽ đá, hay rực rỡ khoe sắc hương...

Tôi đã hiểu Giải thoát là như thế...

--> Read more..