Cầu nguyện.
Trời thành phố.
Tuy không sinh ra ở Saigon, nhưng tôi đã sống ở thành phố này gần 60 năm, từ lúc mới lẫm chẫm biết đi. Hình ảnh tôi vẫn còn nhớ là một lần xỏ chân vào đôi guốc của người lớn, đi loạng choạng bước thấp bước cao, ngã lên ngã xuống (ngày ấy người lớn còn đi guốc gỗ gọi là guốc mộc, kể cả đàn ông vì chưa có dép nhựa như bây giờ). Gần 60 năm, một thời gian kể cũng dài với một đời người, biết bao nhiêu thay đổi.
Saigon bây giờ thay đổi đến chóng mặt, mấy tháng trước đi qua một căn biệt thự, bẵng đi một thời gian đã thấy mọc lên một cao ốc sừng sững. Năm mươi năm trước chỗ tôi ở bây giờ là quận 11, chỉ cách chợ Bến Thành dăm cây số mà vẫn còn hoang vu lắm, cỏ cây, ao hồ đầy rẫy, bởi thế tôi mới có thời tuổi nhỏ đá dế, đá cá lia thia, đi bắt cào cào, chuồn chuồn, châu chấu... Thời tôi lớn lên cũng vừa chấm dứt ảnh hưởng của người Pháp, những ông Thông, ông Phán... để bắt đầu cho nền văn hóa Mỹ ào vào miền Nam.
Kể cũng ngộ, Saigon là một nơi hội tụ của người tứ xứ, miền Bắc vào, miền Trung đến, miền Tây lên, cộng với dân "bản địa" có sẵn. Người ta khác nhau về mọi thứ, từ giọng nói, cách ăn ở, ăn uống, lễ nghi, học thức... vậy mà tôi ít khi thấy những kỳ thị. Người Saigon, đó là một cách gọi cho tất cả những ai đến mảnh đất này sinh sống, bất kể lâu hay mới, bất kể đã có nhà cao cửa rộng hay ở thuê, bất kể là ông giáo sư đại học hay bác đạp xích lô ngoài đường. Hàng ngày người ta có thể gặp nhau ở đầu hẻm khi đi làm, hoặc cái chợ chồm hổm trong khu xóm... và thường là người ta không chỉ gật đầu chào, mà còn hỏi han nhau đôi ba tiếng. Nhà tôi ở cạnh nhà một người Hoa Triều Châu, người Hoa hay cúng bái, thể nào cúng xong họ cũng bưng qua cho, có khi miếng thịt heo quay, có khi tô chè, có khi mấy trái cây cùng những cái bánh nhuộm phẩm đỏ, bố mẹ tôi cũng thế, hôm nào có giỗ, hay ở nhà làm món gì đó, cũng sai mấy đứa trẻ con mang qua biếu.
Thời nào cũng có cái hay cái dở, người tốt người xấu, kẻ tham nhũng đứa bất lương... nhưng phải thành thật mà nói, ở cái thời xa xưa ấy tham nhũng cũng có "mức độ", bất lương cũng vừa phải, xấu cũng không quá quắt, ấy là tôi muốn nói trên một "tổng thể chung". Thuở ấy tôi chưa hề nghe nói sập cầu, sập nhà, sụp cống, công trình chưa đưa vào sử dụng đã muốn sụm... Tụi RMK của Mỹ làm cầu đường là khỏi chê, sau năm mươi năm nhiều khi vẫn còn tốt hơn con đường mới làm bây giờ. Người trí thức, có học hành tử tế có lẽ ít hơn rất nhiều so với ngày nay, nhưng những người đã được đào tạo là đâu ra đó, và đa phần khi đã được đặt vào nơi nào đó, họ làm tới nơi tới chốn, ít nhất là đạt yêu cầu về chuyên môn.
Bây giờ xã hội thay đổi, điều này là cần thiết, ở xứ này đã có tất cả những thứ gì mà thế giới có, thật sự là đáng mừng. Riêng tôi, tôi chỉ mong sao xã hội vẫn giữ được một nếp nhà xưa.
