Phiếm về chụp hình.

 

 

Tôi viết nhảm nhảm về máy hình, cũng có bạn chú ý, nên "thừa thắng xông lên" tôi sẽ nhảm tiếp về chụp hình, gọi là góp vui cuối tuần, nói chuyện phiếm bây giờ gọi là "tám", nhưng thời của tôi mấy chục năm về trước thì kêu là  "tán", "tán dóc", "tán nhảm".  Chẳng hiểu tại sao ngày xưa lại gọi người thợ là các bác "phó", thợ chụp hình là "phó nháy, phó nhòm", thợ mộc là "phó mộc", thợ xây là "phó nề", thợ cắt tóc là "phó cạo"... Hay là cái thời xét theo thứ tự "Sĩ, nông, công, thương" ấy người đời chỉ coi trọng Sĩ và Nông, còn Công (công nhân, công nghệ...), và Thương (thương nghiệp...) chỉ là hàng thứ yếu, nên người thợ mới trở thành... phó (phụ, không phải chính thức). Sau này thì có thêm từ "Phó thường dân", để ám chỉ... đám dân đen.

Chụp hình, người mình gọi là Nhiếp ảnh (Nhiếp là thay thế, ảnh là hình bóng), cái hình bóng thay cho người hay cảnh vật, đơn giản là như thế, đúng như tính cách Á Đông, đơn thuần việc chụp hình chụp ảnh chỉ là ghi lại hình ảnh của con người, cảnh vật, còn tiếng Tây gọi là Photographier, tiếng Anh cũng gọi na ná "phtography", chiết tự ra thì "Photo" là ánh sáng, còn chữ "Graffite": bên tiếng Tây là bức vẽ, hình vẽ, tiếng Anh là "Graf.fitil". Photographier, hay Photograpy, có nghĩa là "Vẽ bằng ánh sáng". A ha, điều này nói lên sự khác biệt giữa suy nghĩ của dân Á Đông và suy nghĩ của dân Âu Mỹ, Người Âu Mỹ rõ ràng đã mang tính khoa học để giải nghĩa cho việc chụp hình... .

Có trong tay chiếc máy chụp hình, với loại du lịch bỏ túi gọn nhẹ, thì gần như chiếc máy hình đã quyết định cho ta tất cả, chúng ta chỉ việc xạc đầy pin, gắn thẻ nhớ và ngắm nghía, bấm chụp, tuy cũng có vài chế độ chụp cho ta lựa chọn trên máy, chụp chân dung, phong cảnh, hoa cỏ, trẻ con... Khi bấm chụp trên màn hình cũng hiển thị cho ta biết tốc độ, khẩu độ, và một vài thông số khác về tấm hình ta sẽ chụp, những loại máy này thường người chụp không điều chỉnh gì thêm, cứ canh nét là bấm chụp. Với loại máy cao cấp hơn chút đỉnh thường có một nút vặn trên thân máy, ngoài chức năng như loại bỏ túi gọn nhẹ, thông thường có thêm những chữ như M, A, S, P... Chữ M (manuel) để dùng cho điều chỉnh các thông số kỹ thuật khi chụp bằng tay, theo ý thích của người chụp (như máy cơ xài phim ngày trước). Chữ A (Aperture) ưu tiên chọn khẩu độ (độ mở lớn nhỏ của ống kính), khi ta để chế độ này khẩu độ được giữ nguyên, khi bấm chụp tùy theo điều kiện ánh sáng mà tốc độ chụp sẽ thay đổi, để giữ đúng sáng cho tấm hình, trên màn ảnh báo hiệu là chữ f kèm theo một con số, chẳng hạn f5.6. Chữ S (speed) ưu tiên chọn tốc độ chụp (thời gian đóng mở của màn trập ống kính), chọn chế độ chụp này thời gian chụp sẽ không thay đổi, ngược lại, khẩu độ của ống kính sẽ thay đổi, mở lớn hay đóng nhỏ để tấm hình đúng sáng. Chữ P (program), chọn chế độ này máy sẽ quyết định tất cả về khẩu độ, tốc độ... khi ta bấm chụp.

Ngoài những yếu tố cơ bản nêu trên, còn có những thông số khác như Iso (độ nhạy sáng), White balance (cân bằng trắng) cũng ảnh hưởng không ít đến tấm hình của người chụp. Có một điều tôi nhận thấy, chỉ có những người tương đối rành về nhiếp ảnh mới chú ý đến những thông số kỹ thuật của máy khi chụp, chẳng hạn để tốc độ hoặc khẩu độ bao nhiêu (tốc độ và khẩu độ luôn phải tương quan để cho ra một tấm ảnh đúng sáng, bớt đi một nấc tốc độ thì phải tăng thêm một nấc khẩu độ, điều này máy sẽ tự động chỉnh, ngoại trừ khi ta để ở chế độ M (manuel) điều chỉnh bằng tay. Tuy nhiên có một điều quan trọng mà các bạn không rành về kỹ thuật chụp hay mắc phải, đó là tốc độ chụp bao nhiêu (thường tính bằng phần trăm giây) thì chụp không bị rung máy, hoặc độ đóng mở của ống kính (khẩu độ) bao nhiêu thì xóa phông hiệu quả, điều này còn liên quan đến Iso (độ nhạy sáng) khi ta đặt. Như các bạn thấy, tấm hình đầu tiên con chim sẻ đang rỉa lông, tốc độ chụp phải khá nhanh khoảng 1/125 giây trở lên để bắt đứng hình (động tác rỉa lông, đuôi xòe ra), ở tấm hình thứ 3 cũng thế, tốc độ chụp khoảng 1/250 giây trở lên mới có thể bắt đứng được cặp nhảy đang "lơ lửng" khi nhảy điệu jive nhanh và vui nhộn. Còn tấm hình thứ 4 thì phải để tốc độ chậm, khoảng 1 giây khi chụp để tạo ra những bóng mờ... Với các bạn ít rành về kỹ thuật, thường sau khi chụp, nhìn lại mới biết tấm hình của mình chụp như thế nào, còn với người rành, sẽ biết được hình của mình... trước khi chụp . Ở tấm hình thứ 2 là chụp ngược sáng, thường chụp lúc bình minh, hoàng hôn... để lấy "bóng", hình khối, ánh sáng lúc chụp là nguồn sáng khá mạnh của mặt trời đang lên, khẩu độ của ống kính được đóng lại rất nhỏ, những gì sau nguồn sáng sẽ không thấy được chi tiết, loại hình chụp này trông khá bắt mắt...

Ngoài những yếu tố về kỹ thuật của máy móc, kỹ thuật của nhiếp ảnh, còn một yếu tố khác là.... mắt nhìn, góc nhìn, và cả tâm hồn, nghề nghiệp, đủ thứ hầm bà lằng khác nữa..., sẽ quyết định về tấm hình chụp của mỗi người. Nói chung chụp hình bây giờ là quá dễ, chụp hình đẹp hoặc có "tính nghệ thuật" cũng... không khó. Tôi thấy nhiều bạn chụp hình đẹp và có nét lắm, nắm vững kỹ thuật chút xíu nữa các bạn sẽ có những tấm hình rất xuất sắc, thật đấy! .

--> Read more..

Chụp người và cảnh.

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

Bạn tienvy hỏi tôi "ngoài chụp hoa lá cành, chim cò, tôi có chụp phong cảnh và người không?". Aha có chứ, sao lại không chụp phong cảnh và người cho được. Thỉnh thoảng có dịp đi đâu, du lịch chẳng hạn tôi cũng thường chụp cảnh bình minh, hoàng hôn, ở biển, ở núi... hoặc đi đến những nơi lễ hội (thực sự là lễ hội dân gian, không phải lễ hội "diễn kịch" do nhà nước tổ chức) tôi rất thích chụp người, những thiếu nữ người Chăm trong lễ Ka Tê, những cô gái trong dịp tế lễ... hay đời sống của con người bất chợt bắt gặp trên đường... Không phải kiểu chụp... 1, 2, 3... cười lên, mà là chụp tình cờ, tự nhiên...

Tôi đưa lên vài tấm hình đã chụp như thế cho bạn tienvy và các bạn xem chơi...

--> Read more..

Sắc màu tháng 4.

 

 

Tháng 4, bắt đầu bằng những cơn mưa, và những sắc màu...

--> Read more..

Sắm máy ảnh.

Máy ảnh (máy chụp hình), bây giờ là vật gia dụng không thể thiếu, của mọi nhà, mọi người. Ngày xưa thời tôi còn nhỏ thì đây là một vật xa xỉ, rất đắt tiền và khó sử dụng. Tôi còn nhớ mình mê chụp hình từ nhỏ, mà thời ấy cách nay cả gần nửa thế kỷ, mấy nhà có được cái máy chụp hình, chỉ khi nào trong nhà có chuyện hệ trọng lắm mới dám thuê thợ chụp hình đến chụp, mà hồi ấy hay gọi là mấy bác "phó nháy", còn mấy ông thợ hớt tóc có cái ghế cắt tóc đặt ở đầu con hẻm, chuyên cắt tóc cho người lớn, con nít, thì gọi là bác "phó cạo". Mê chụp hình quá thời học trung học, tôi đã đi theo một người bạn chơi với một nhóm nhiếp ảnh nghệ thuật ở Saigon lúc bấy giờ, chỉ để học hỏi, và thỉnh thoảng có dịp mượn máy chụp ké vài tấm hình đen trắng, thế là sướng mê tơi rồi. Rồi dần dần thành người lớn, đi làm việc có tiền thoạt tiên sắm cái máy ảnh tầm tầm (sau năm 75, nhưng lúc ấy đã được coi là chiến), thời ấy có được cái máy chụp hình hiệu Praktica thay được ống kính của  Cộng hòa Dân chủ Đức sản xuất (Đông Đức, lúc chưa thống nhất với Tây Đức) đã khoái chí tử, loại này thay ống kính bằng cách vặn răng như răng ốc vít, giống như cái máy hình hiệu Pentax thời đó của Nhật. Sau tới thời mở cửa, máy móc đã phong phú hơn trước, bắt đầu chuyển qua máy Nhật, nhưng mà so với ngày nay thì máy ảnh thời ấy đắt lắm, có khi chơi một hiệu máy khá khá (Nikon, Olympus...), gồm một, hai thân máy và mấy cái ống kính, tốn đến mấy cây vàng. Mà chưa hết, còn chuyện phim ảnh nữa, ảnh màu thì không tự làm được, nhưng ảnh đen trắng thường giới mê nhiếp ảnh mua luôn máy rọi, hóa chất, giấy ảnh... về tự mình làm lấy ảnh, lích kích nhưng cũng rất thú vị. Tôi vẫn còn giữ mấy cái máy chụp phim, một lô ống kính đi kèm, và một cái máy rọi của Tiệp Khắc làm kỷ niệm.

Bây giờ thì xã hội phát triển, máy móc hiện đại hơn trước rất nhiều, kể từ khi có cuộc "cách mạng" nhiếp ảnh, là thay phim chụp cổ điển bằng thẻ nhớ kỹ thuật số, thì thực sự nền công nghiệp giải trí này tiến vượt bực, nhà nhà sắm máy hình, kể cả học sinh cấp một cũng biết giơ máy ảnh lên bấm chụp. Cái máy ảnh trở nên quá phổ thông, không còn cồng kềnh rắc rối khó sử dụng nữa, chụp vào thẻ nhớ xong coi lại liền tại chỗ, về nhà lưu vào máy tính, phóng to ra coi cho đã, muốn rọi hình cất cho vào album thì ra tiệm, rẻ, nhanh, còn không thế là xong, chụp hết thẻ lại xóa đi chụp hình khác, phải nói là thời buổi "số dách". Ấy, nhưng mà sự đời nó lại không đơn giản thế, Internet, mạng miếc ra đời, Wibsite, blog, chat chit gì đó xuất hiện, hình ảnh là phương tiện hữu hiệu nhất trong việc giới thiệu, giao lưu với mọi người, đơn giản thì ghi lại hình ảnh của chính mình, gặp mặt bạn bè, cuộc sống chung quanh... đưa lên cho mọi người ngắm, việc này một cái máy ảnh du lịch bỏ túi "5 chấm" thông thường là làm được ngon lành, nhưng "cao cấp" hơn chút nữa, với những người có điều kiện hay đi đây đó, tiếp xúc nhiều cảnh đẹp, nhiều nền văn hóa khác, muốn "đặc tả" lại những gì mình đã gặp, muốn đưa lên hình ảnh những bông hoa, chim chóc ngoài thiên nhiên... thì loại máy ảnh du lịch bỏ túi thông thường lại không đáp ứng được yêu cầu, thế là phải... nâng cấp máy.

Những bạn nào đang tính nâng cấp máy, như bạn caonguyenbui, hoặc bạn tienvy chẳng hạn (hihi), muốn biết hiệu quả của việc nâng cấp máy ảnh như thế nào xin mời trao đổi với bạn Marguerite và ông bạn Đèn đỏ. Kể từ khi hai bạn Marg. và bạn Đèn đỏ sắm cái máy ảnh thay được ống kính, đi chụp hoa cỏ, chim chóc, ong bướm, chụp ban ngày, ban đêm... là thấy hình ảnh có khác, hoa cỏ, sớm mai, hoàng hôn, ánh đèn...  lung linh hẳn, mà cái giống lạ, một khi đã cầm máy "xịn" chụp thì khó lòng chụp lại được cái máy tầm tầm, đơn giản chỉ vì chụp cái máy xịn chụp... sướng tay quá. Dĩ nhiên chỉ sau một thời gian sử dụng máy xịn, như các bạn đã thấy, tay nghề của 2 bạn này được nâng cao rõ rệt, nhiều tấm ảnh của 2 bạn chụp tôi còn phải ngẩn ngơ, bái phục... Có điều bạn nào muốn nâng cấp máy hình cần phải chú ý điều này:

 

 

1/ Yêu cầu và điều kiện chụp hình của bạn, chẳng hạn bạn thích chụp loại hình gì, thời sự, phóng sự, chụp hoa cỏ, chim chóc, thiên nhiên... Bạn hay có điều kiện đi đây đó tiếp cận với những gì mình yêu thích hay không...? Bạn có chịu khó xông xáo (nhiều khi phải lăn lê, lội ruộng, chui vào bờ bụi... để canh chụp được một tấm hình đẹp, như cô gái ở tấm hình cuối cùng)?

2/ Số tiền bạn có để sắm máy (có lẽ điều này bây giờ ít quan trọng?), cũng may máy móc giờ tương đối rẻ, và bạn nào đã "mê" chụp rồi thì hẳn biết, tôi có thể "nhịn' chi tiêu những thứ khác để dành tiền cho thứ mình thích, chẳng hạn sắm một cái ống kính chuyên dụng.

3/ Máy móc càng "xịn" càng khó chụp (cần phải nắm được một số các yếu tố cơ bản về kỹ thuật của máy, và một số nguyên tắc khác của nhiếp ảnh), máy "xịn" thay được ống kính khá cồng kềnh, chưa kể ống kính để thay, thông thường chúng ta phải có tối thiểu 2 ống kính, một cái Zoom Wide (ống kính góc rộng), chẳng hạn cho máy Nikon, chủ yếu chụp trong nhà, bàn tiệc, chỗ đông người, phong cảnh... Một cái Zoom tele (ống kính tele), để chụp cận cảnh, đặc tả... chủ yếu chụp ngoài trời, chân dung, hoa cỏ, chim chóc... Loại này sẽ "tấn công" kha khá hầu bao của bạn. Nhưng bảo đảm ai đã dùng loại máy này sẽ thấy được "tính ưu việt xã hội chủ nghĩa" của nó, máy ghi hình, lấy nét rất nhanh... người chụp không bị lỡ những tấm ảnh đẹp... (Loại máy ở tấm hình đầu tiên)

4/ Nếu bạn nào "yểu điệu thục nữ", ít chịu "lăn chai" thấy cái máy thay ống kính "ngầu" trông giống... thợ chụp hình công viên quá, có thể chọn loại máy gọn nhẹ hơn, tuy không thay được ống kính nhưng Zoom của máy lên tới 12X, rất thích hợp cho cả chụp trong nhà lẫn chụp hoa cỏ, chim chóc ngoài trời, độ phân giải của máy lên tới 14.2 megapixels, dư sức cho bạn thỏa sức về nhà cắt cúp lại hình ảnh mà không sợ "bể hạt"... (Loại máy ở tấm hình thứ nhì). Loại máy này có ưu điểm rất lớn là giá không cao quá (chỉ bằng khoảng nửa, hay chưa đến nửa giá của máy thay được ống kính). Tuy nhiên máy có những hạn chế, không thể chụp nhanh được như máy thay được ống kính, bạn ngắm chụp com bướm, con chim, bấm máy chưa kịp hoạt động chim, bướm đã bay mất, tiếc!

Quên, còn một điều tại sao tôi lại giới thiệu dòng máy thay được ống kính là máy Nikon chứ không phải Canon (2 nhà sản xuất máy phổ thông quen thuộc với người mình), không phải máy nào tốt hơn máy nào, ở VN máy Nikon dễ kiếm ống kính hơn máy Canon, và ống kính thường rẻ tiền hơn mà chụp vẫn đẹp.

Vài kinh nghiệm cho các bạn mê nhiếp ảnh, muốn sắm một cái máy mới. Chúc các bạn kiếm được cái máy hình như ý và sẽ chụp đuợc nhiều ảnh đẹp khoe bạn bè, hì hì!

--> Read more..

Chuyện xưa.

Hôm rồi có một bạn trẻ hỏi tôi "Thần hoàng là gì?". Một câu hỏi khá hay, bởi bây giờ ít ai, nhất là các bạn trẻ còn chú ý tới từ "Thần hoàng" này. Dù là bạn dùng từ có sai và tôi hiểu bạn muốn hỏi gì. Đúng là bạn muốn hỏi "Thành hoàng" là gì? Thành hoàng chứ không phải là "Thần hoàng". Tôi đã trả lời: Thành hoàng là vị thần cai quản một thôn làng, che chở, phù hộ cho dân làng được bình yên, thịnh vượng. Thông thường Thành hoàng có thể là một vị thần trong truyền thuyết như Phù Đổng Thiên Vương, sơn thần Tản Viên..., hoặc một người có công với dân trong lịch sử như Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng... Thành hoàng cũng có thể là người có công lập ra một vùng đất, một làng xã, như Hoàng Cao Khải... Những Thành hoàng được thờ phượng như thế gọi là phúc thần, cũng có những làng, xã thờ những yêu thần, tà thần (người ăn mày, kẻ cướp...), những người này khi chết gặp giờ thiêng nên được dân làng thờ phượng. Ngày xưa những Thành hoàng là phúc thần thường được sắc phong của vua, trừ những Thành hoàng là yêu thần, tà thần... Sắc phong này không có cấp bậc, chỉ ghi đơn giản là Bổn Cảnh Thành Hoàng. Nơi thờ Thành hoàng là ở Đình làng.

Nhà văn Sơn Nam đã gọi Thành hoàng trong tập biên khảo "Đình miếu & Lễ hội dân gian miền Nam" là "Thần Thành Hoàng", từ "Thần Thành Hoàng" này là không chính xác, gọi như thế thì cũng như nói "tuyến đường", hay "năm một trăm hai mươi sau công nguyên". "Tuyến" đã có nghĩa là "đường", và đến bây giờ, năm 2011 là năm "trong" công nguyên chứ không phải "sau" công nguyên. Còn từ "Thần hoàng" như người bạn trẻ, hoặc một số người khác đã dùng là hoàn toàn sai. "Thần hoàng" lại có một nghĩa khác, thường thường một dòng họ, một gia tộc, có ai đó khi sinh tiền có công với đất nước, sau được vua ban sắc phong kể công trạng. Khi nhận sắc phong thường con cháu làm một lễ lớn để kính cáo với tiền nhân, sắc phong được sao thêm một bản, khi lễ xong bản sao được mang đi đốt (gọi là hóa), còn bản chính được con cháu đặt trang trọng trên bàn thờ, như một vật gia bảo. Buổi lễ như vậy được gọi là "Lễ Thần Hoàng".

Thành hoàng được thờ ở đình làng. Ngày xưa trong một làng thường có một ngôi đình. Đình làng nằm ở đầu làng, bên cạnh có một cây đa cổ thụ cành lá xum xuê, một vị trí trang trọng và thuận tiện nhất làng. Đình làng Việt Nam là trung tâm của ngôi làng, vừa là nơi thờ phượng Thành Hoàng, vị thần cai quản, bảo hộ cho ngôi làng, nơi diễn ra những buổi lễ, vừa là nơi hương hào hội họp để lo và bàn việc nước (một đơn vị hành chánh ngày xưa), lại vừa là một nơi để dân làng tụ họp tế lễ, vui chơi trong dịp tết, hay sau những buổi lễ như ngày Vía (giỗ) ngày Đản (sanh) của Thần. Ngoài đình làng, thì một ngôi làng có thể có thêm ngôi đền và miếu (đọc trại là miễu), đình làng thờ Thành hoàng với sắc phong là Bổn Cảnh Thành Hoàng của nhà vua, còn đền thì thờ những người có công với đất nước, chẳng hạn đền thờ Đức Thánh Trần, đền thờ Hai Bà Trưng, đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, một công thần thời Nguyễn (ở Biên Hòa, hình trên cùng), với sắc phong Thượng Đẳng Thần... Ngoài ngôi đình và đền, trong hệ thống thờ phượng của người xưa nơi làng xã, còn có miếu (miễu), miếu là nơi thờ quỷ thần, thường là phúc thần, ở đất Gia Định có miếu thờ Tả Quân Lê Văn Duyệt, với tên gọi được ghi trên tam quan "Thượng Công Miếu", nhưng dân gian quen gọi là "Lăng", Lăng Ông Bà Chiểu, Lăng Ông ở vùng Bà Chiểu, vì nơi đây có mộ của Tả Quân và phu nhân... Miếu cũng còn là nơi thờ các vị thần khác, như Miếu Bà Chúa Xứ ở Châu Đốc, miếu Sơn thần (thờ thần núi), miếu Hà Bá (thờ thần sông), hoặc có những miếu thờ Cô, Cậu... là những người chết khi còn trẻ gặp giờ linh, cũng có miếu thờ những hương hồn uổng tử, chết bờ chết bụi không ai hương khói gọi là miếu cô hồn, hay am chúng sinh...

Ngoài hệ thống tín ngưỡng dân gian xưa như đình, đền, miếu... đã nói ở trên còn có chùa (thờ Phật), và sau này khi người Pháp đến có thêm nhà thờ của đạo Công giáo... chưa kể một số tôn giáo khác ra đời, phát triển từ Phật giáo và Công giáo.

Một vài dòng nhắc lại chuyện xưa...

* Tham khảo "Làng xóm Việt Nam" (Toan Ánh), nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh xuất bản năm 1999, "Đình miếu & Lễ hội dân gian miền Nam" (Sơn Nam) nhà xuất bản Trẻ xuất bản năm 2004.

*Ghi chú hình: đền thờ Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh ở Biên Hòa (hình trên cùng). Đình Tân Lân thờ tướng nhà Minh Trần Thượng Xuyên cũng ở Biên Hòa (hình thứ nhì), đến từ Trung Hoa (phản Thanh phục Minh) giúp chúa Nguyễn ở miền Nam. Chữ Thượng Công Miếu trên tam quan của Lăng thờ Tả Quân Lê Văn Duyệt ở Gia Định - Saigon (hình cuối).

--> Read more..