"Đối với Steve Jobs, thiết kế không có nghĩa là trang trí. Đó không phải là bề ngoài của sản phẩm. Đó không phải là vấn đề màu sắc hay các chi tiết kiểu dáng. Thiết kế chính là cách thức hoạt động của sản phẩm đó. Thiết kế là một chức năng chứ không phải hình thức". Trích sách Steve Jobs - Thiên tài gàn dở và câu chuyện thần kỳ về quả táo. Nhà xuất bản Thời Đại.

--> Read more..

Không tiếp khách... Việt!

Thực ra nguyên tựa của bài viết tôi đọc trên báo Thanh Niên sáng nay (Chủ nhật 9/10/2011) là "Nhà cổ không tiếp khách... Việt!", một cái tựa nghe có vẻ... chạnh lòng. Tôi đã nghe không ít chuyện người Việt bị kỳ thị khi ra nước ngoài (khoan bàn tới nguyên nhân), nhưng mà chuyện "cấm cản" này ở Việt Nam, mà lại dưới miền Tây Nam bộ (những ngôi nhà cổ đã tồn tại cả trăm năm nay tại Cái Bè - Tiền Giang), một nơi tôi đã ghé mấy lần, nhận thấy "dân miền Tây" rất hiền hòa và hiếu khách... Cứ tưởng những nơi này họ "chảnh", ham tiền "đô" hơn tiền Việt... Nhưng khi đọc hết bài mới thấy họ không muốn tiếp khách Việt cũng có cái lý của nó (bởi trước đây họ không hề... kỳ thị, chuyện đó chỉ xảy ra sau này...).

Những nguyên nhân mà những nơi làm du lịch này "chê" khách Việt được chủ nhân của những điểm du lịch kể ra. Đó là chuyện xả rác của người Việt, sau khi khách du lịch Việt ra về là rác xả khắp nơi nơi, người phục vụ dọn mệt nghỉ... Những điểm du lịch này có phục vụ ăn uống nhưng không phải là nhà hàng nên không có những món... nhậu đặc sản "độc chiêu" như Ba ba, rùa, rắn... dân mình vào kêu không có là tỏ ngay thái độ không hài lòng... Khi ăn uống rất ồn ào, hứng chí lên sang bàn khác... cặp cổ khách Tây "1, 2, 3, Dzô" dù chẳng quen biết... Nhà cổ đi đôi cùng vườn cây ăn trái, một đoàn khách Việt đến nhiều khi bẻ sạch mọi loại cây trái, dù trái còn non... Nhà cổ cũng có nhiều đồ đạc cổ, khách Việt hay... táy máy chân tay gây hư hỏng, mất mát...

Đọc xong những nguyên nhân... miễn tiếp khách Việt này quả thật là phải thông cảm cho họ, những chủ nhân của ngôi nhà cổ. Những điều họ sợ là hoàn toàn có lý, chính xác và chính đáng... Nhà cổ đâu có phải nhà hàng, khách đến đó đâu phải vì ăn uống... Rồi chuyện xả rác, chuyện bẻ cây trái, chuyện táy máy chân tay với đồ đạc, nhất là những cổ vật nhỏ nhỏ nhưng là bảo vật của gia đình họ, có giá trị và quý hiếm... Tôi đã đi du lịch cùng cơ quan nhiều lần, có những người cả trẻ lẫn già, khi đến những điểm như lò bánh kẹo, mứt... tại địa phương, thường tiệm họ bày bánh kẹo ra bàn phục vụ miễn phí để quảng cáo cho sản phẩm của họ, thế là ngoài chuyện mua làm quà, họ đi vét sạch những gì bày miễn phí trên bàn, nhất là loại họ ăn cảm thấy ngon, lý do rất đơn giản là mang lên xe cho mọi người cùng ăn, những bánh kẹo miễn phí này lò đã tính luôn vào tiền bán cho mình rồi, họ đâu có ngu gì cho không... Rồi đến vườn trái cây cũng vậy, có những lần cơ quan đi ăn giỗ ở những nơi quê quê, nhà đám giỗ có vườn tược, khi về là cái vườn... tanh bành, có lần tôi thấy người ta mang về cơ quan những chùm chôm chôm và những trái xoài xanh lè, không thể nào ăn được...

Chạnh lòng và rồi... ngậm ngùi...

--> Read more..

Bạn (2).

Anh bạn P. ngày xưa ở Kontum mà tôi đã nhắc ở entry trước đã vào Saigon mấy hôm nay, có điện thoại và tôi đã gặp. Sáng sớm đi xe khách đến bến xe Miền đông, xuống xe bạn đã gọi cho tôi, nói ở nhà người em nơi đường Cống Quỳnh quận 1, bạn hẹn tối rảnh ghé chơi, thế là tối tôi theo địa chỉ đến gặp bạn. Bạn vào Saigon cả 2 vợ chồng, gặp nhau tay bắt mặt mừng, tối hôm đó có trận đá bóng chung kết giữa tuyển U 21 Việt Nam với U 21 Iran tranh cúp báo Thanh Niên, bạn cũng là người máu xem bóng đá, thế là 2 anh em rủ nhau ra quán có TV vừa xem vừa chuyện trò, ngoài phần hỏi han cuộc sống hiện tại, tôi và bạn trò chuyện về quá khứ, thời chúng tôi ở trong quân đội xưa, rày đây mai đó. Trong khi tôi chỉ có 1 cu cậu con trai mới học xong đại học, thì bạn có đến 7 người con, 6 gái 1 trai, và có đến một tiểu đội (12 đứa) cháu nội ngoại, vừa rồi thì bạn còn lo cả đám cưới cho cháu.

Tôi và bạn nhắc lại bạn bè, người quen xưa, kẻ còn người mất, kẻ đi người ở. Bạn nhắc lại thời gian mấy tháng ở Tuy Hòa, bạn thuê nhà ngoài phố để vợ con ở, thỉnh thoảng tôi có ghé chơi, bên cạnh nhà có một cô giáo trẻ mới ra trường cũng ở nhà thuê đi dạy học, một hôm tôi ghé chơi có con sáo non ở đâu bay lạc đến, tôi bắt được không biết phải làm sao, cô giáo bên nhà thấy thế xin và nuôi nó trong... ngăn kéo hộc bàn, ngày ngày cho ăn cơm, bạn nói vậy mà con sáo sống được, sau ít lâu con sáo lớn cô giáo thả bay đi mất. Bạn cũng nhắc tới tiệm sách ở gần bên nhà vợ chồng bạn trọ mà tôi hay ghé mua sách. Nghe bạn nhắc đến tiệm sách này tôi chợt nhớ anh bạn chủ tiệm sách ấy. Vào những năm 73, 74 thì tiệm sách của anh bạn này lớn nhất Tuy Hòa, bán sách báo, văn phòng phẩm. Nói là bạn thực ra tôi chỉ quen vì hay ghé mua sách, trò chuyện nên quen. Anh cũng lớn hơn tôi vài tuổi, cũng ở trong quân đội nhưng thuộc địa phương nên làm việc như công chức, không phải xa nhà như tôi, anh cũng đã có vợ con... Tôi với anh hợp nhau ở chỗ có thể nói chuyện nhiều về sách báo, văn thơ, nhạc...

Sau khoảng thời gian ở Tuy Hòa, đơn vị của tôi lại tiếp tục công tác ở những tỉnh khác, và ít lâu sau đơn vị trở về lại Pleiku. Bất ngờ một hôm tôi gặp lại anh bạn quen chủ tiệm sách ở Tuy Hòa, đơn vị cử anh lên Pleiku để tham dự một khóa học chuyên ngành. Doanh trại anh ở để theo khóa học ở ngay sát bên doanh trại tôi ở, cho nên buổi tối rảnh rỗi tôi hay cùng anh bạn chủ tiệm sách này ra Câu lạc bộ ngồi uống cà phê, được ít ngày thì khóa học của anh chấm dứt anh phải trở về Tuy Hòa. Trước hôm đi anh có gặp tôi nói, chờ phương tiện quân đội để về Tuy Hòa thì phải vài ngày nữa, mà anh thì có việc gấp ở nhà cần phải về, nhưng anh lại lỡ xài hết không còn tiền mua vé xe đò... Tôi hỏi anh về tiền vé xe bao nhiêu và đưa cho anh số tiền anh cần, tôi không nhớ rõ là bao nhiêu, nhưng nếu tính theo thời giá bây giờ chắc chừng năm, bảy trăm ngàn, hoặc tối đa là khoảng triệu bạc... Anh bạn chủ tiệm sách nói sẽ tìm cách trả lại tôi, còn tôi thì nghĩ mình giúp bạn trong lúc bạn kẹt vậy thôi. Khoảng một tuần lễ sau đang ở đơn vị thì có người báo người nhà tôi đến kiếm, tôi rất ngạc nhiên vì gia đình ở tận Saigon, ở đây chẳng quen thuộc ai, đến chừng ra gặp thì là chị vợ của anh bạn chủ tiệm sách ở Tuy Hòa. Chị đi xe đò lên Pleiku chỉ với mục đích duy nhất là trả lại tôi số tiền chồng chị đã mượn để về xe, và cám ơn tôi đã giúp lúc chồng chị đang kẹt, phải về gấp vì chuyện nhà, nếu không có tôi thì chồng chị không biết phải làm sao? Thật sự là tôi không nghĩ là anh bạn hay chị vợ sẽ tìm gặp trả lại tiền, nhất là chị vợ, lúc ấy chiến tranh, đường xá đi lại nguy hiểm, một ngày chị vợ anh bạn đi, và lại mất một ngày về, tôi ái ngại hết sức, dù không muốn tôi cũng phải nhận lại số tiền đã cho anh bạn mượn để vợ chồng anh bạn chủ tiệm sách này vui lòng... Cho đến giờ tôi cũng không sao nhớ ra được tên của anh bạn chủ tiệm sách quen này...

Nói chuyện lan man, anh bạn P. hỏi tôi có nhớ L. ở cùng đơn vị lái xe cho trung đội ngày xưa không? Nói đến anh bạn L. này thì tôi nhớ ra liền, tuy ngày ấy tôi không chơi với L. Anh chàng L. này cũng ở Kontum, nhà ngay trung tâm thị xã. Tôi hỏi thế L. còn ở Kontum không? Bạn P. nói vẫn còn, nhà L. ngay trên phố lớn buôn bán hồi nào tới giờ nên khá lắm, L. cũng con cháu đầy đàn. Anh chàng L. này tuy tôi không chơi nhưng có lẽ cũng là một trong những người quen biết mà suốt đời tôi không thể quên, bởi L. là một con người đặc biệt. Cái thứ nhất là tuy hồi đó còn trẻ tuổi, nhưng anh bạn L. này có một cái "đam mê" là sắm... vàng, lãnh lương xong việc đầu tiên là L. đi mua vàng, chẳng biết thời đó mỗi tháng L. mua được mấy chỉ. Điều thứ hai là anh chàng L. không hề thân thiết với bất cứ ai trong Trung đội (Trung đội chuyên môn của tôi thời đó chưa đến chục người), là lái xe của Trung đội thì L. chỉ chuyên tâm vào cái xe Dodge (một loại xe chuyên chở cỡ nhỏ, chứ không to đùng như loại xe "cam nhông" GMC). Khi ở Kotum không bao giờ L. rủ ai về nhà, cũng không bao giờ ai rủ được L. uống được 1 ly cà phê, hoặc L. rủ ai uống, không hề thân thiết với ai, anh chàng L. này cũng chẳng bao giờ sách báo, cà phê thuốc lá, hình như ngoài những nhu cầu tối thiểu nhất của con người như ăn để sống, mặc đủ che thân... thì mấy năm ở cùng chung một đơn vị với L. tôi chưa hề thấy L. xài "phí" một đồng nào dù cho chính bản thân... Hồi đó chưa có từ "Trùm sò" như bây giờ, nhưng L. nổi tiếng là hà tiện ai cũng biết tiếng... Nhưng L. là thế, không quan tâm tới ai nhưng cũng chẳng bao giờ phiền hà ai, và cũng chẳng cần biết người ta nghĩ sao về mình...

Anh bạn P. nói với tôi, để gọi điện cho L. biết đang ngồi ở Saigon với H. Thế là P. rút điện thoại ra gọi cho L., hỏi L. còn nhớ H. cùng trong lính ngày xưa không? L. cũng nhớ ngay ra tôi, 2 người nói ít câu rồi P. cúp máy, sau đó chợt nhớ ra P. nói để nhắn số điện thoại của tôi nói L. gọi cho tôi nói chuyện chơi. P. nhắn xong một lúc thì anh chàng L. nhắn lại cho P. nói là H. điện lại cho L. vì cạc điện thoại của L. hết tiền rồi không gọi được. Tôi nói với P. có thể điện thoại của L. hết tiền thật, nhưng tôi... nghi quá, cái anh chàng... trùm sò này sợ gọi tốn tiền cũng nên. Bạn P. nghe nói sực nhớ tới tính hà tiện nổi danh của L. ngày xưa, nói chắc vậy quá... Chúng tôi cùng cười xòa vui vẻ...

Cuộc sống vẫn trôi đi, đôi khi chúng ta nhớ về những người thân, những người bạn, những người quen với nụ cười vui như thế...

 

--> Read more..

Bạn.

Có lẽ thật là khó nói thế nào là một người bạn, hoặc là "tiêu chuẩn" nào để người ta có thể trở thành bạn bè, mỗi người mỗi ý, ở đây tôi cũng không muốn đào sâu về vấn đề phức tạp này, cứ coi bạn là cái gì bình thường nhất, một người quen mà ta còn muốn gặp chẳng hạn...

Tôi có một người bạn như thế, quen biết từ những năm 70, dĩ nhiên của thế kỷ trước trong quân đội. Tôi quen bạn từ năm 72 đến năm 75 vì ở cùng chung một đơn vị, đúng hơn là một Trung đội chuyên ngành, bạn tên P., hơn tôi vài tuổi, vào lính trước tôi. Tôi ở Saigon thuyên chuyển về vùng cao nguyên nhiều bom đạn và hiểm nguy, bạn là người tại chỗ, quê ở Kontum, cách nay mấy chục năm được xem là một "xứ Thượng" heo hút. Có lẽ những năm tháng tôi ở đây thì bạn là một người quen nhất, tuy tính tình tôi và bạn hoàn toàn khác nhau, thuở ấy tôi còn trẻ tuổi, rất trẻ, 19, 20, mới rời học đường và gia đình, chiến tranh là nỗi khổ chung cho tất cả, nhất là những người trẻ tuổi buộc phải cầm súng đạn...

Bạn hơn tôi vài tuổi và đã có gia đình, vợ, con..., có một cuộc sống chừng mực, trong khi những tên trẻ tuổi xa nhà như tôi thường lông bông lang bang, tôi còn đỡ, ngoài những lúc rừng rú, đồn trại... Khi về phố chỉ lông bông cà phê, quán xá, đọc sách cho hết ngày giờ, còn những tên khác thì đán đúm cờ bạc, rượu chè, trai gái, có cả những tên vướng vào ma túy... Bạn thì mang cả vợ con theo, đơn vị tôi đóng ngày ấy tuy không phải trực tiếp tác chiến, nhưng cũng hay phải rày đây mai đó, hết lên rừng lại xuống biển, Kontum, Bình Định, Pleiku, Phú Yên, Phú Bổn, Quảng Đức, Nha Trang, Buôn Ma Thuột... Bạn được cái đỡ là làm việc văn phòng nên đến đâu cũng chỉ ở hậu cứ, có điều kiện mang vợ con theo, không thể để vợ con trong trại lính được nên bạn mướn nhà ngoài phố cho vợ con ở. Thỉnh thoảng về phố tôi rủ bạn uống ly cà phê quán xá, còn bạn kéo tôi về nhà ăn bữa cơm cùng gia đình.

Gia đình cha mẹ anh em bạn ở tuốt trên Kontum, một xã cách trung tâm TP trên chục cây số, một xóm đạo, bản thân bạn cũng rất ngoan đạo, đi lễ nhà thờ mỗi chủ nhật, có vài lần khi đóng ở Kontum bạn có dắt tôi về nhà chơi từ chiều thứ bảy, đến sáng chủ nhật bạn rủ tôi đi lễ nhà thờ sớm, cái hay của những xóm đạo là cuộc sống của họ tuy còn khá khó khăn, thậm chí là nghèo, nhưng nhà thờ nơi họ ở được cất tươm tất, bề thế, tôi tuy gia đình cũng đạo gốc, nhưng bản thân thì... lơ mơ, nhà thờ đối với tôi chẳng có tí gì quan trọng, nể bạn tôi cũng cùng bạn đến nhà thờ xem lễ. Có lần tôi thấy ông cha đạo ở đấy quá quắt quá, ông ấy đăng đàn làm lễ mà để ra cả nửa giờ chửi thậm tệ một gia đình trong họ đạo, cái lý do duy nhất là gia đình ấy có đứa con gái "đợt sống mới", không chịu đi lễ thường ngày và vào "đội con Đức Mẹ" phục vụ cho nhà thờ, và trời thần, cuối buổi lễ thì ông bố của gia đình ấy phải lên đứng giữa nhà thờ xin lỗi cha và giáo dân họ đạo, vừa nói ông bố ấy vừa khóc... Nhìn cái cảnh ấy tôi nóng cả máu, tôi nói với bạn mắc gì mà phải làm như thế, nhưng bạn nói ở những nơi này là thế, Cha ở nhà thờ cũng như Chúa vậy...

Như tôi đã nói, gia đình, vợ, và bản thân bạn rất chân chất, khá quê mùa nhưng rất tốt bụng, hình như tôi chưa bao giờ thấy bạn mua hay đọc một quyển sách, ngoài quyển kinh thánh. Có một lần hôm ấy ngày lễ Giáng sinh vào khoảng năm 1973, khi ấy tôi với bạn đang đóng ở một làng người Thượng cách thị xã Pleiku khoảng non 20 cây số, buổi tối ngày lễ Giáng sinh khoảng 6 giờ ăn cơm tối xong bạn rủ tôi về thị xã Pleiku xem lễ tối, chả là bạn có mang theo chiếc xe gắn máy Honda kiểu 68 leo núi, nên rủ tôi đi. Phải nói vào thời buổi ấy mà chạy xe gắn máy vào ban đêm như thế khá nguy hiểm, chiến tranh mất an ninh một phần, phần còn lại là cướp, mà gặp cướp lúc bấy giờ là cũng mất mạng như chơi. Nhưng đúng là tuổi trẻ liều mạng, tôi đồng ý liền, thế là bạn lấy xe gắn máy chở tôi phóng về Pleiku, bạn cũng không quên phòng xa nhét thêm khẩu súng Colt vào bụng. Đến thị xã Pleiku cũng kịp lúc đám rước vòng quanh phố bắt đầu, tôi và bạn theo đám rước ấy, dự một buổi lễ đêm Giáng sinh... xong lễ đâu khoảng 10 giờ tối, thế là tôi và bạn lại phóng xe gắn máy trở về làng Thượng, may mà chuyến đi ấy... Chúa thương, không có chuyện gì xảy ra...

Biến cố tháng 4 năm 75 tôi dông tuốt về Saigon với gia đình, còn bạn ở lại Kontum tôi với bạn không còn liên lạc nhau từ đó... Cho đến năm 2003, tôi có dịp đi một vòng thăm lại mấy nơi xưa, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Kontum. Đến Kontum thăm một vài nơi xong tôi đi kiếm lại bạn, Tuy đến cái xã quê bạn mấy lần nhưng sau 30 năm tôi không tài nào nhớ được chính xác, cũng may đi hỏi thăm lần hồi rồi tôi cũng tìm ra được nhà bạn ở xưa, bạn vẫn còn ở đó nhưng chỉ có vợ bạn, mấy đứa con, và đám cháu nội ngoại, còn bạn chạy xe thồ (ở trên vùng cao này người ta gọi xe ôm là xe thồ) ngoài thị xã, ngồi chơi một lát đã chiều tôi phải về trở lại Pleiku nên đành phải đi, tiếc là lần ấy không gặp bạn, đành phải để số điện thoại lại cho bạn (nhà bạn lúc ấy không có điện thoại, và bạn cũng chẳng có điện thoại di động)...

Vài tháng sau tôi nhận được điện thoại của bạn báo đang ở Saigon khám bệnh, cái căn bệnh không đến nỗi hiểm nghèo nhưng dai dẳng vì những năm tháng kham khổ vất vả, bạn chỉ còn vài tiếng đồng hồ vì tối đã phải đáp xe khách trở về Kontum, lúc ấy bạn đang ở nhà con bạn trọ bên quận Tân Phú. Tôi chỉ kịp chạy đến chỗ bạn, rủ ra quán cà phê đầu ngõ uống ly nước, gặp lại tôi và bạn đều mừng, sau mấy chục năm dĩ nhiên ai cũng đã già, nhưng bạn trông còn khắc khổ hơn xưa, nhưng có điều vẫn còn đậm cái nét chất phác, quê mùa... Sau buổi gặp ấy tôi cũng chẳng còn liên lạc gì với bạn. Mới đây, qua một người bạn khác, cũng cùng trong đơn vị xưa nhắn tin cho tôi biết, người bạn ấy vừa có dịp đi Kontum, gặp P. là anh bạn xưa tôi vừa kể, và có cho tôi số điện thoại của P., bạn nói tuần này P. sẽ về Saigon tái khám ở bệnh viện Việt Pháp.

Hôm nay tôi điện lại cho anh bạn P. xưa, nghĩ có lẽ bạn đã ở Saigon, nghe điện thoại của tôi bạn rất mừng, nói lẽ ra bạn đã về Saigon khám bệnh, nhưng kẹt cái đám cưới của đứa cháu nên phải hoãn lại vài ngày. Bạn có đưa điện thoại lại cho vợ nói chuyện, vợ bạn cũng mừng hỏi thăm đủ chuyện... Anh bạn P. hẹn mấy hôm nữa vào Saigon thế nào cũng phải gặp lại tôi, bạn nói lần trước bạn vào Saigon khám bệnh mà phải đi vay mượn mấy trăm ngàn tiền đi xe, cũng may mà mấy năm trở lại đây vợ chồng bạn mở quán, nhờ Chúa phù hộ lúc nào cũng đông khách, làm ăn khá giả rồi... Bạn rủ hôm nào tôi về lại Kontum chơi, không phải lo chuyện ăn ở... Nói chuyện với bạn một lúc rồi cúp máy vì bạn bận khách, bạn hẹn vài hôm nữa sẽ gặp lại.

Khoảng năm phút sau thì bạn gọi điện trở lại, hỏi có phải đúng số máy của tôi không? Bạn nói nhờ đứa cháu lưu lại số máy của tôi, vì bạn chẳng biết phải lưu làm sao, chỉ sợ nó lưu nhầm số khác...

Đúng là bạn vẫn quê mùa và chân chất như xưa...

--> Read more..

Buồn trông chênh chếch sao mai...

 

 

Đấy là câu trong bài ca dao (?) mà thuở bé tôi hay nghe bà cụ tôi hát ru anh em tôi, "Đêm qua ra đứng bờ ao/ Trông cá cá lặn trông sao sao mờ/ Buồn trông con nhện giăng tơ/ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai/ Buồn trông chênh chếch sao mai/ Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ...". Một câu ca dao có lẽ dùng hình ảnh của con nhện giăng tơ, để nói lên nỗi lòng của người phụ nữ... Hôm qua bên nhà chị Phungchau có chụp một số hình ảnh về nhện giăng tơ, tôi cũng đã từng chụp ảnh về nhện giăng tơ như thế, những tấm ảnh này tôi chụp trong vườn nhà một người bạn ở tận Bảo Lộc cách nay vài năm, nơi vườn nhà của bạn có con suối khá lớn chảy ngang phía sau, xa xa là rừng núi. Buổi chiều và sáng sớm sương mù mờ mịt, ban đêm chung quanh nhà là muôn ngàn tiếng côn trùng, tiếng ếch nhái ở suối vọng lại, và những cánh dơi hay chim đêm vỗ cánh trong những bóng cây tối đen, một bản hòa âm điền dã tuyệt diệu...

Những con nhện khá lớn nhiều màu sắc mà tôi đã chụp trong vườn nhà, với những sợi tơ nhện óng ánh trong nắng, những con nhện này không biết có độc không nhưng cách tốt nhất là đừng chọc ghẹo nó, kinh nghiệm quân đội ngày xưa cho biết, trong rừng càng những loại côn trùng hoặc cây trái nhiều màu sắc càng không nên đụng đến, như nấm rừng chẳng hạn, nấm có màu sắc sặc sỡ trông bắt mắt thường rất độc...

Các bạn thấy ở tấm hình thứ 2 và thứ 3, nhất là tấm hình thứ 2, ngoài tơ con nhện còn "dệt" ra những ký hiệu gì đấy trông như chữ in (chữ MAI), không hiểu chỉ là sự tình cờ hay đó là một "tín hiệu" dùng để dẫn dụ con mồi, hay bạn tình... Có một loài nhện được mệnh danh là "Thiếu phụ áo đen" chuyên môn... xơi tái bạn tình sau khi gặp gỡ, chuyện đó có vẻ như... độc ác, nhưng đấy lại là việc bình thường của thiên nhiên, bởi xong việc con nhện đực cũng sẽ chết. Đến lượt nhện cái ôm một bọc trứng và đủ ngày tháng trứng sẽ nở ra hàng trăm con nhện con li ti như hạt mè, chính những con nhện con li ti này sẽ đục thủng thân của nhện cái chui vào trong hút hết chất bên trong, đến khi nhện cái chỉ còn cái vỏ khô những con nhện con chui ra và tiếp tục cuộc đời của loài nhện...

Thiên nhiên có cách duy trì trật tự nhiều khi lạ lùng... 

--> Read more..