Trời đất - Âm dương.

Bên nhà hai ông bạn Bulukhin và Toro có mấy bài viết nói về Trời đất, Âm dương... rất hay. Trong Entry "Bánh chưng hình sinh thực khí", anh bạn Toro nhân ngày giỗ tổ Hùng Vương, có nhắc đến sự tích bánh dày bánh chưng thời vua Hùng với truyền thuyết Lang Liêu. Bánh chưng được gói hình vuông tượng trưng cho Đất, bánh dày làm hình tròn tượng trưng cho Trời, Trời tròn Đất vuông, Âm Dương hài hoà. Toro có đưa ra một nhận xét của GS Trần Quốc Vượng về chuyện bánh dày (giầy) bánh chưng, tôi copy lại dưới đây:
"Tôi xin đưa ra một minh giải văn chương: Bà con cô bác miền nam gọi bánh chưng là bánh tét, chữ bánh tét này là tiếng đọc chạnh kiểu miền nam của bánh tết. Và nhân đây xin thanh toán một "ngộ nhận văn hóa". Thoạt kỳ thủy, bánh chưng không được gói vuông như bây giờ mà gói tròn như bánh Nam Bộ, gọi là đòn bánh tét là hoàn toàn chính xác. Ngay giờ đây, xin các bạn chỉ quá bộ sang Cổ Loa, Đông Anh ngoại thành Hà Nội thôi, vẫn thấy bà con cố đô Cổ Loa gói bánh chưng như đòn bánh tét và vẫn gọi nó là bánh chưng, thảng hoặc mới gói thêm bánh chưng vuông. Thế cho nên, cái triết lý gán bánh chưng vuông tượng Đất, bánh dầy tròn tượng Trời là một "ngộ sự văn hóa". Trời tròn đất vuông là một triết lý Trung Hoa muộn màng được hội nhập vào triết lý Việt Nam. Đó không phải là triết lý dân gian Việt Nam. Nó không phải là Folklore (nguyên nghĩa: trí tuệ dân gian) mà là Fakelore (trí tuệ giả dân gian).

Bánh chưng tròn dài tượng Dương vật, như cái chày, cái nõ. Bánh dầy tròn dẹt tựa Âm vật, như cái cối, cái nường.

Đó là tín ngưỡng và triết lý nõ-nường-chày-cối-chưng-dầy của dân gian, của tín ngưỡng phồn thực dân gian. Ngay như khi đã gói bánh chưng vuông, dân gian ngày trước vẫn có tục lệ buộc hay ấp hai chiếc bánh một sấp một ngửa đặt trên bàn thờ và khi biếu họ hàng khách khứa ngày trước dân gian cũng giữ tục biếu một cặp bánh chưng (cũng như trước đấy bao giờ dân ta cũng mua một đôi chiếu) chứ không bao giờ tặng một chiếc bánh chưng (cũng như không bao giờ mua một chiếc chiếu). Nhân tiện nói thêm: việc mua hay chặt cây mía cả gốc cả ngọn đặt bên bàn thờ với giải thích hữu thức ngày sau đó là "gậy chống của ông vải" về nguyên ủy cũng thuộc về tín ngưỡng phồn thực."
Các bạn có thể xem trọn bài của GS TQV tại địa chỉ:                       http://www.danangpt.vnn.vn/vanhoa/detail.php?id=42&a=76


Theo như comment của ông bạn Bulukhin cho biết nội dung của đoạn văn trên GS TQV đã viết trong bài viết "Triết lý về bánh chưng bánh dày" và đăng trên báo Người Hà Nội từ năm 1985, đến năm 2000 GS TQV nhắc lại luận điểm đó ở sách "Văn hoá Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm" (nhà xuất bản Văn hoá dân tộc, tạp chí VHNT). Đọc những điều ghi trên khá thú vị, nhân đây tôi cũng xin có một vài thiển ý:
Trước hết xin nói về chuyện bánh dày bánh chưng trong sách vở,  truyền thuyết Lang Liêu thời vua Hùng về bánh dày bánh chưng đã được chép trong sách Lĩnh nam chích quái (Vũ Quỳnh - Kiều Phú) từ thế kỷ thứ XV, cuốn sách góp nhặt những truyện kỳ lạ ở cõi Lĩnh Nam (bao gồm một phần Hoa Nam và nước ta thời bấy giờ, ở đây Lĩnh Nam hiểu theo nghĩa hẹp chỉ gồm nước ta mà thôi - Ghi chú của sách LNCQ), sách chép nhiều truyện như sự tích Bánh dày bánh chưng, truyện Dưa hấu An Tiêm, truyện Chử Đồng Tử, truyện Nỏ thần Kim quy... và những chuyện này đã được nhiều sách vở chép lại...

Như chúng ta đã biết, chuyện Bánh dày bánh chưng là truyển thuyết dân gian, những chuyện được coi là truyền thuyết, sự tích, hoặc thuộc về tín ngưỡng, tôn giáo thường nhuốm màu thần bí, hoang đường, nhiều khi vô lý... ai cũng nhìn thấy, chẳng hạn chuyện Thánh Gióng, Con Rồng cháu Tiên, thần Kim quy giúp làm nỏ thần, hay như sự tích Lạc Long Quân - Âu Cơ sinh ra 100 cái trứng nở ra 100 người con, hay như người Nhật truyền thuyết của họ là con cháu Thần mặt trời... Nhưng những gì đã được coi là truyền thuyết, sự tích, niềm tin tôn giáo... cho dù thần bí, hoang đường, hoặc vô lý vẫn được sách vở ghi chép, và được mọi người thừa nhận, coi như là sự hiển nhiên, không phải bàn cãi... Truyền thuyết Bánh dày bánh chưng là như thế...
Còn chuyện GS TQV viết bên trên, bánh dày bánh chưng tượng trưng cho sinh thực khí, như Linga và Yoni, qua hình ảnh bánh tét ở miền Nam, GS chứng minh hiện nay ở Hà Nội, vùng Cổ Loa, Đông Anh, người ta vẫn còn gói bánh chưng hình ống dài như kiểu bánh tét miền Nam, GS viết bánh chưng tròn dài tượng trưng cho Dương vật, như cái chày, cái nõ. Bánh dày tròn dẹt tựa Âm vật, như cái cối, cái nường. Và GS muốn dùng hình ảnh này để bác truyền thuyết về bánh dày bánh chưng đã được hiểu như lâu nay.
Thiết nghĩ những điều GS TQV đưa ra là một "Thuyết", hay đúng hơn là một "Giả thuyết" về bánh dày bánh chưng, nếu chỉ qua bài viết với nhận xét vẫn còn có nơi gói bánh chưng dài và vẫn gọi là bánh chưng, mà suy ngay ra bánh chưng này tượng trưng Dương vật như cái chày, cái nõ thì có lẽ hơi vội vàng, tôi cũng chưa được đọc nhiều hơn những gì GS TQV viết bên trên về chuyện này, không biết GS có đưa ra thêm những chứng minh gì thêm không, chẳng hạn ở đâu đó vẫn còn có những tục lệ, hay lễ hội mang ý nghĩa phồn thực, trong nghi thức thay vì dùng chày, cối, nõ, nường, thay vào đó họ dùng bánh chưng gói theo hình ống dài... Đọc qua nhiều sách vở xưa nay, hình như tôi chưa bao giờ thấy nơi nào chép người dân đã dùng bánh chưng hình ống dài, và bánh dày tròn tượng trưng Dương vật - Âm vật trong nghi lễ phồn thực, như đã dùng chày cối, nõ nường...
Và sau nữa tôi có nhận xét nhỏ, như đã trình bày, truyền thuyết, sự tích, những gì thuộc niềm tin tôn giáo, là điều được con người thừa nhận, cho dù vô lý, hoang đường... không thể phân tích nói đúng sai. Trong một comment bác Bu đã viết cho tôi, Darwin, cha đẻ thuyết tiến hoá lại là người theo đạo Công giáo, điều này tôi nghĩ không hề ảnh hưởng đến niềm tin tôn giáo của ông, cho dù truyền thuyết về hình thành muôn loài của kinh thánh khác xa với thuyết tiến hoá ông đưa ra. Hay như có người hỏi nhà bác học Einstein, "Ông có tin Chúa không?" Einstein đáp "Có", "Thế Chúa ở đâu?" Einstein chỉ vào đầu mình.
GS TQV không thể dùng "Giả thuyết" về bánh dày bánh chưng của ông để bác bỏ "Truyền thuyết" bánh dày bánh chưng của sách vở, cũng như không thể dùng "Truyền thuyết" bánh dày bánh chưng  trong sách vở để bác bỏ "Giả thuyết" bánh dày bánh chưng của GS TQV, vì đó thuộc hai lãnh vực, hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Nếu GS TQV, chứng minh được là giả thuyết bánh dày bánh chưng của ông là đúng và được mọi người công nhận, tôi nghĩ truyền thuyết bánh dày bánh chưng thời Lang Liêu vua Hùng, vẫn còn nguyên giá trị.

Hình ảnh trong trang này được copy trên Internet.

--> Read more..

Khổng Tử dạy chúng.

Khổng Tử (孔子) người nước Lỗ, tên thật là Khổng Khâu, tự là Trọng Ni (仲尼), còn gọi là Khổng Phu Tử (孔夫子), sinh ngày 27 tháng 8 năm 551 trước Công nguyên, mất nhằm tháng 4 năm 479 TCN, thọ 73 tuổi, vào thời Xuân Thu, tại Ấp Trâu, làng Xương Bình (nay là huyện Khúc Phụ, huyện Sơn Đông Trung Quốc). Cha của Khổng Khâu là Thúc Lương Ngột (cháu 13 đời của Vi Tử Diễn anh vua Trụ đời nhà Thương). Ông là một quan võ thuộc ấp Trâu, đến năm 70 tuổi mới lấy Nhan thị mà sinh ra Khổng Tử.
Năm 19 tuổi Khổng Tử lấy vợ, làm một chức quan nhỏ coi kho, quản lý kho tàng, nổi tiếng cân đong đo đếm chuẩn xác. Khổng Tử cũng từng làm một chức quan nhỏ quản lý nông trường chăn nuôi, súc vật được cho ăn đầy đủ tăng trọng ngon lành, nhờ vậy mà được thăng chức lên làm quan Tư không, chuyên quản lý việc xây dựng công trình, thời nay nôm na gọi là Giám sát thi công, kiêm luôn cung cấp vật tư xây dựng.
Như chúng ta đã biết, thời nào cũng thế, xây dựng là khâu "có ăn" trong cuộc sống, kèm theo là những cuộc ăn nhậu giữa bên A và bên B, tăng hai tăng ba vui vẻ... Nhưng Khổng Tử là người tính tình ngay thẳng, trọng đạo đức nên làm được ít lâu, chịu không được ông bỏ quan về mở trường dạy học, năm đó ông mới 22 tuổi. Nhờ chút ít tiếng tăm mấy năm làm quan nên học trò theo học khá đông, gọi ông là Khổng Phu Tử hay gọn hơn là Khổng Tử. Chữ Tử (子) ngoài ý nghĩa là Con, còn có ý nghĩa là Thày, nên KhổngTử có nghĩa là thày Khổng.
Khổng Tử là người tư chất thông minh, học một hiểu mười, ông vừa dạy học vừa soạn ra nhiều bộ sách kinh điển nổi tiếng, còn truyền tụng cho đến ngày nay... Dưới thời của KhổngTừ đất nước Trung Hoa thời bấy giờ loạn lạc, chư hầu cát cứ muốn làm gì thì làm, sưu cao thuế nặng, dân tình khổ sở oán thán... Từ năm 34 tuổi, trong suốt gần 20 năm, Khổng Tử dẫn học trò bôn ba khắp các xứ mong tìm minh quân biết nhìn người để truyền bá tư tưởng yêu nước thương dân của ngài, mong giúp đời sống nhân dân bớt khổ, ấm no hạnh phúc. Nhưng đi đến đâu hết thảy những người cầm quyền thời đó cũng đều lắc đầu nguây nguẩy, bởi ngài là người ngay thẳng đạo đức quá, chẳng ai dám dùng ngài...
Lúc ấy nước Lỗ có một vị quan Thượng Thơ Bộ Xa, có nghĩa là Bộ  xe, nôm na là Bộ quản lý chuyện đường xá, xe cộ, từ nông thôn cho đến thành thị, từ đường xá kinh thành, đường làng vùng sâu vùng xa, cho đến đường núi vắt vẻo tuốt trên cao... từ cái xe ngựa, xe bò, xe trâu, cho đến cỡi lạc đà... chẳng chỗ nào chừa... Quan Thượng Thơ một hôm hứng chí ngồi kiệu vi hành thấy tình hình đường xá của nước Lỗ hỗn độn quá, đường xá mới làm xong chưa hết bảo hành đã hư hỏng, ổ trâu ổ voi kể cả cái mà nhân dân cùng mấy tờ nhựt trình lắm chuyện gọi là hố tử thần cùng khắp... Quan Thượng Thơ trở về Phủ, tức tốc truyền lệnh các nơi phải báo cáo khẩn cấp tình hình, vài ngày sau quan nhận được báo cáo các nơi gởi về... Có thế chứ! Quan vỗ đùi đánh đét sau khi đọc xong những báo cáo. Tất cả các báo cáo đều nêu rõ rằng, tình trạng đường xá lộn xộn hư hỏng là do chính cái vô ý thức của đám thảo dân, ai đời đường xá như vậy mà các loại xe bò, xe trâu, xe ngựa, lạc đà... của đám thảo dân chạy tới lui nhiều quá, móng vuốt chúng như thế mà đường xá không ổ trâu, ổ voi, hố tử thần mới là chuyện lạ... Và các nơi đều hiến kế, để hạn chế tình trạng ổ trâu ổ voi, đường xá trở nên phẳng phiu đẹp đẽ lịch sự... thì phải đánh thuế và thu phí thật nặng trên tất cả mọi xe cộ chạy trên đường, bất kể loại xe do con gì kéo... Chứ ngồi kiệu như quan thì đường xá lấy gì mà hỏng. Hạn chế xe cộ chạy trên đường thì đương nhiên đường xá sẽ quang đãng, bớt hư hỏng, mà ngân sách của nước Lỗ sẽ bội thu, thêm rủng rỉnh... Thật là thượng sách. Thế là chính sách tận thu phí được tức tốc thảo ra, mặc cho đám thảo dân ta thán, mấy tờ nhựt trình cùng đám sĩ phu có chút hiểu biết nói rằng, tận thu phí như vậy là bất hợp lý, thậm chí là bất hợp hiến... Không những thế quan Thượng Thơ còn đăng đường nói rõ, đóng phí là yêu nước, là hạnh phúc của thảo dân...
Khổng Tử đọc nhựt trình được câu này đứng trước đám học trò, ngửa mặt lên trời than, "Ta xưa nay mấy mươi năm chỉ chạy theo chữ nghĩa thánh hiền, soạn ra cả Ngũ kinh, cũng chỉ lo mưu cầu người dân biết yêu nước, hạnh phúc cho thiên hạ, cũng chưa xong, thế mà nay chỉ một việc thu phí, mà thiên hạ đã được tiếng yêu nước, và hạnh phúc, thì thiết nghĩ ta còn kém xa vậy. Thế mới hay việc dạy học của ta có khi chẳng giúp ích được gì cho đời bằng việc làm quan...". Nghe đâu từ đấy Khổng Tử bắt đầu lơi lỏng trong việc dạy dỗ học trò...
Sử sách chép rằng năm 51 tuổi Khổng Tử được vua nước Lỗ giao coi thành Trung Đô, năm sau được thăng chức Đại tư Khấu coi việc hình pháp, kiêm quyền Tể tướng, nhưng không thấy sách chép khi trở lại làm quan ông có nghĩ ra được cách thu phí gì khiến dân chúng yêu nước và hạnh phúc hơn không...?
 

--> Read more..

Phí.

“Tam đoạn luận” của Bộ trưởng Đinh La Thăng “Hiện nay đường bộ VN có khoảng 280.000km, nhưng mới thu được qua trạm thu khoảng 2.500km, bằng 0,7%. Do đó phần lớn đường Nhà nước bỏ ra đầu tư thì chưa thu phí”. Sở dĩ Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng nói như thế là vì cái tam đoạn luận sau: 1- Hiện có 280.000km đường bộ, Nhà nước là chủ đầu tư tất cả. 2- Hiện mới chỉ thu phí được 2.500km, còn những 277.500km đường chưa thu phí gì cả. 3- Vậy, nay phải thu mà thôi... Ông bộ trưởng quên hẳn định nghĩa phổ quát nhất của đường sá là: 1/ đường có thu phí (toll) tức đường (cầu, đường hầm) do tư nhân hay nhà nước xây mà người lái xe khi sử dụng phải đóng phí; 2/ đường không thu phí (non-toll road) được xây từ nguồn tài chính sử dụng những nguồn thu khác, mà tiêu biểu nhất là thuế nhiên liệu hoặc nguồn thuế nói chung - những sắc thuế này ở VN đã thu đầy đủ. Định nghĩa trên không có gì mới hoặc xa lạ ở VN, nhất là vế thứ nhì, đường không thu phí. Từ hơn trăm năm qua tính từ thời Pháp thuộc, “cha đẻ” hệ thống đường sá này, cho đến ngày nay hệ thống đường bộ ở VN đã được hình thành, xây dựng, sử dụng, duy trì trên cơ sở đường của Nhà nước và miễn phí, do lẽ Nhà nước đã thu thuế rồi. Một trăm mấy mươi năm qua, ở VN đường sá được định nghĩa và sử dụng như thế, thu chi ngân sách quốc gia cũng vận hành trên cơ sở này. Đó không phải là một “độc đáo VN” mà là phổ quát toàn cầu qua hai thực thể đường không thu phí (Nhà nước đã thu thuế rồi) và đường thu phí (cung cấp lợi ích và tiện nghi bổ sung cần phải trả tiền). THIÊN DI

--> Read more..

Ăn giỗ.

Gỏi củ hũ dừa tôm thịt.


Mực lăn bột chiên giòn.


Bò sốt tiêu.




Cá tai tượng chiên xù.








Lẩu riêu cua có kèm các loại hoa.


Hai anh cẩu "Chi Wà Wà" nhốt trong cũi.


Mấy ngày được nghỉ có một đám cưới và một đám giỗ phải đi dự. Đám cưới thì tuốt Biên Hoà phải dông đi giữa buổi sáng chủ nhật mưa bão, tôi có đưa hình hai cây kèn Soprano và Saxo giúp vui bên mục photos, may mà chiều trời bão mưa gió ào ào thì cũng kịp về tới nhà chứ không cũng mệt. Trưa nay có một cái giỗ ở ngay Saigon, không phải đi đâu xa.
Mấy hôm trước bên nhà bạn Marg. cũng đưa lên những tấm hình bạn về quê ăn giỗ, có chụp hình vườn tược, hoa trái, đờn ca tài tử giúp vui, món ăn, và cả hình một chú cẩu ngồi chóc ngóc trong chuồng. Có chị Phungchau bên Pháp hỏi về mấy món ăn. Ở ngoại quốc tôi thấy thỉnh thoảng người Việt mình họp mặt cũng hay bày làm những món ăn, để vui và có lẽ cũng để nhớ quê nhà. Tôi có nói vài hôm nữa đi ăn giỗ sẽ chụp hình món ăn đưa lên cho chị Phụng và các bạn xem chơi.
Bây giờ thường ở thành phố ít ai tự nấu cỗ bàn nữa, có những nơi nhận nấu cho mình, và phục vụ tận nhà, một hai bàn cũng nhận. Một vài nơi như thế nấu ăn cũng rất ngon, giá cả phải chăng, và món ăn nhiều khi không khác gì đi dự đám cưới ở nhà hàng.
Bắt chước bạn Marguerite đưa hình lên, nhất là hình chú cẩu nhốt trong chuồng .

--> Read more..

Saigon mưa gió giữa tháng 3, đúng là năm Thìn bão lụt.

--> Read more..