Kỳ tích thể thao.

Asiad 2019

Hà Nội được chọn tổ chức Asiad 2019

TT - Hà Nội đã được chọn tổ chức Asiad (Á vận hội) 18 vào năm 2019 sau khi vượt qua đối thủ duy nhất trong cuộc chạy đua giành quyền đăng cai là TP Surabaya (Indonesia).

>> Trao quyền đăng cai Asiad 2019 cho Việt Nam

Vào giờ chót, TP Dubai (Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, UAE) đã xin rút lui khiến cuộc bỏ phiếu chỉ còn là cuộc đua giữa hai đối thủ Surabaya và Hà Nội. Chủ tịch Hội đồng Olympic châu Á (OCA) Sheikh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah đã công bố tên Hà Nội thắng cuộc tại cuộc họp báo. Tuy nhiên, ông Sheikh Ahmad Al-Fahad Al-Sabah không cho biết Hà Nội nhận được bao nhiêu phiếu mà chỉ nói: “Đa số phiếu bầu được dồn cho Hà Nội để nơi này tổ chức Asiad 18”.

                                                          Ảnh báo Tuổi Trẻ.

Đọc báo Tuổi Trẻ sáng nay (09/11/2012) thấy Việt Nam (báo ghi là Hà Nội), được (hay bị?) Ủy ban Olympic Châu Á chọn đăng cai Asiad 2019 mà chẳng có cảm giác gì cả. Giữa bộn bề công việc và nỗi lo thường ngày bây giờ, một cái tin có vẻ "sốt dẻo" thế mà có vẻ lạc lõng. Nghe người ta nói, giàu có như Dubai (Tiểu vương quốc Ả Rập thông nhất - UAE), mà còn "bỏ của chạy lấy người" không màng tới việc đăng cai, thì xứ mình ráng... học gồng vơ lấy cái gánh nặng ấy để làm gì?

Chỉ thấy cái giải bóng đá gọi là chuyên nghiệp cứ mãi ì ạch, các đội bóng đã muốn giải tán còn chưa thấy lo xong... Kệ, từ nay đến năm 2019 còn 7 năm nữa coi... con tạo xoay vần ra sao?

--> Read more..

Lai rai chữ nghĩa...

Có những chữ mà ta gặp thường ngày, nói, nghe người khác nói, hoặc đọc trên sách báo, vậy mà nhiều khi muốn biết từ nguyên của chữ, giở hết sách này đến từ điển kia, lạ thay lại khó tìm được nơi nào giảng nghĩa cho thỏa đáng, chẳng hạn như chữ rất hay gặp là "chợ búa". Lâu rồi thì phải, hình như hồi còn bên 360 tôi có nói đến nhưng mà hồi ấy chủ yếu tếu táo chơi cho vui, chứ cũng vẫn chưa hiểu rõ nghĩa. Nay có được một vài quyển sách tra cứu, có lẽ mới rõ được từ nguyên của chữ.

"Chợ búa" là chữ Nôm (đọc theo quốc âm), chứ không phải từ Hán - Việt. Chữ "chợ" chắc chúng ta đã rõ, để chỉ nơi buôn bán, nhưng còn chữ "búa"?, "búa" ở đây không phải là từ láy. Trong sách Vân Đài Loại Ngữ của Lê Quý Đôn có chép: Bài Kinh khê sớ của người nhà Minh chép: Chợ nào ăn đến bến nước thì người xưa gọi là bộ, và chú thích ở cuối trang của người dịch: "Do đó, chữ búa trong danh từ chợ búa vốn do chữ bộ chuyển ra".

Như vậy đã khá rõ, nhưng chữ "bộ" tiếng Hán - Việt, chuyển sang chữ Nôm chúng ta thấy như dưới đây:


               Bộ chữ Hán - Việt, có nghĩa là đi bộ, nghĩa khác (5), là "bãi ven nước".



                                 Bộ, Bụa, chữ Nôm, có nghĩa là đi bộ, góa bụa.      

Chữ bộ (Hán - Việt) Khi chuyển sang chữ Nôm, như chúng ta đã thấy là vẫn giữ nguyên chữ (phép giả tá, là mượn nguyên một chữ Hán để viết chữ Nôm), với một nghĩa đi bộ như bên chữ Hán, và một nghĩa khác là bụa trong góa bụa. Như chúng ta đã thấy chữ bộ gốc ban đầu như Lê Quý Đôn đã viết trong Vân Đài Loại Ngữ mà tôi đã trích dẫn bên trên "Chợ nào ăn đến bến nước thì người xưa gọi là bộ", chữ bộ khi chuyển sang chữ Nôm có một âm là bụa, và từ búa trong chợ búa chắc hẳn cũng từ chữ bộ có nghĩa là "chợ ở nơi bến nước" mà ra, và chữ búa dùng trong quốc âm thì không đứng một mình, mà luôn đi đôi với chữ chợ thành chợ búa như chúng ta đã thấy.


Có một chữ khác nữa mà chúng ta vẫn gặp thường ngày, là chữ "xe cộ". Cũng là một chữ Nôm, trường hợp này cũng tương tự như chữ "chợ búa" bên trên. Chữ "xe" từ chữ Hán - Việt "xa" mà ra, còn chữ "cộ"? Tôi tìm trong nhiều sách từ điển chỉ thấy nói chung chung "xe cộ", duy có quyển từ điển Từ và Ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân, có giải thích từ "cộ": xe trượt không có bánh, và cũng có sách nói "cộ" là loại xe không có bánh (chắc kiểu như xe trượt tuyết) thường dùng nơi đồng ruộng do trâu bò kéo dùng để chở lúa... Tôi thử tìm hiểu từ nguyên của chữ "cộ".
             
                                    Từ Hán - Việt "cổ", có nghĩa là con bò đực.


                                       Từ Hán - Việt "hòa", có nghĩa là cây lúa.

                                                  Từ Nôm "cộ", trong xe cộ.


Như chúng ta đã thấy bên trên, chữ "cộ" trong xe cộ, bao gồm hai chữ Hán, chữ "cổ" là con bò đực ghép trên chữ "hòa" là cây lúa. Đây là phép "hình thanh" trong chữ Nôm, nghĩa là một nửa chữ là "hình", một nửa chữ là "thanh". Chữ "cổ" chỉ âm, chữ "hòa" chỉ nghĩa. "Cộ", là xe do trâu bò kéo chở lúa, và ở nơi đồng ruộng cho nên loại xe này là xe trượt chứ không có bánh xe như các loại xe thông thường, và người Việt dùng từ "xe cộ" là để chung cho các loại xe...


Sách tham khảo:

- Vân Đài Loại Ngữ - Lê Quý Đôn, bản dịch của Tạ Quang Phát, nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản năm 1995.

- Từ điển Hán - Việt, Thiều Chửu, nhà xuất bản TP HCM, xuất bản năm 1997.

- Bảng tra chữ Nôm, Viện Ngôn ngữ học, nhà xuất bản Khoa học Xã hội, xuất bản năm 1976.

- Chữ Nôm Nguồn gốc và cấu tạo, Đào Duy Anh, nhà xuất bản Khoa học Xã hội, xuất bản năm 1975.

- Từ điển Từ và Ngữ Việt Nam, Nguyễn Lân, nhà xuất bản TP HCM, xuất bản năm 2000.

--> Read more..

Nhảy nhót.

 



Nhảy nhót ở đây là tôi muốn nói đến chương trình So You Thing You Can Dance đang phát trên truyền hình ít lâu nay. Ở đây tôi không muốn "bình" gì về chương trình giải trí này, về giám khảo, hay gì khác, mà chỉ muốn nói về nỗi niềm say mê nhảy nhót của các thí sinh dự thi.

Tôi để ý và cảm nhận rõ nhất đến niềm say mê nhảy này từ khi được xem một bạn trẻ mắc bệnh nan y, và đang phải chạy thận nhưng vẫn ghi tên thi vì đam mê nhảy, và cuối cùng bạn đã phải chia tay vì sức khỏe không cho phép. Qua những vòng loại được phát từ đó đến nay, các bạn trẻ đã cho chúng ta thấy được niềm đam mê của họ về nhảy thật đáng nể, và chừng như nơi những bạn trẻ mê nhảy nhót này có một cái gì đó "quái" hơn những bạn khác, như mê hát chẳng hạn. Chúng ta có thể bày tỏ cảm xúc của mình bằng nhiều cách, nhưng hình như bày tỏ bằng nhảy nhót, tức là bằng "ngôn ngữ của cơ thể", tôi thấy thật là đặc biệt, đấy có lẽ là cách biểu lộ tình cảm, cảm xúc xa xưa nhất của con người.

Nhìn các bạn nhảy nhót tôi chợt nhớ đến hình ảnh tài tử điện ảnh Anthony Quinn, trong bộ phim Alexis Zorba, một con người hoan lạc nhảy múa hết mình, với tinh thần của một thiền sư phương đông. Tôi cũng nhớ đến hình ảnh của những người thổ dân khắp nơi, ở châu Phi, châu Mỹ, hay châu Á, luôn nhảy múa theo những tiếng trống, kể cả những khi lễ hội, đi săn bắn, hay trong chiến trận... Thời trẻ tuổi tôi có những thời gian khá dài nơi những ngôi làng Thượng trên cao nguyên, điều mà tôi nhận thấy rõ nhất nơi họ, là họ thích nhảy múa trong tiếng cồng chiêng, nhiều hơn là dùng lời nói...

Tôi thích các bạn trẻ mê nhảy múa, có lẽ bởi tôi thấy trong cái đam mê của các bạn luôn ẩn chứa những nguy hiểm của chấn thương, các bạn đã phải đổi niềm đam mê của mình bằng những buổi tập luyện không phải chỉ có những giọt mồ hôi, mà còn có cả nước mắt và máu của chính mình.

Tôi thích các bạn trẻ mê nhảy múa, bởi dẫu sao cu cậu con trai của tôi cũng có cái đam mê đó, và tấm hình bên trên là hình tôi chụp mới đây lúc cu cậu đi thi đấu... .

--> Read more..

Thủ đô.

                                                            Ảnh Internet.

Dự kiến thêm 3 tỉnh trong vùng thủ đô

Ngoài tỉnh Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Dương, Hà Nam, Hoà Bình, vùng thủ đô có thể mở rộng thêm ra Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Giang. Các tỉnh này nằm trong bán kính 100 km từ trung tâm Hà Nội.
> Vùng Thủ đô sẽ rộng gấp 13 lần Hà Nội hiện nay

Sáng 2/11, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải chủ trì cuộc họp triển khai nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng điều chỉnh quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050 phù hợp với tình hình phát triển mới.

Mới đọc được cái tin trên trên VN Express (03/11/2012) thấy vui vui, sau lần mở rộng vừa qua thì thủ đô "sẽ" mở rộng thêm nữa (đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050), rộng gấp 13 lần Hà Nội hiện nay.

Dĩ nhiên đây là những dự tính "vĩ mô" của những cấp, những người có tầm nhìn chiến lược để phát triển đất nước, cấp thảo dân chỉ có thể đọc mà phục lăn, rồi đây ta có thể đến thủ đô để giao lưu với người Tày, người Sán, người Dao, người Nùng, người H' Mông..., ngắm ruộng bậc thang, nghe sáo Mèo và xơi món thắng cố...

Sao miền Nam không bắt chước nhỉ, chẳng hạn mở rộng Sài Gòn đến Mỹ Tho, Vĩnh Long, Đồng Tháp..., để người các nơi có thể đến Sài Gòn thăm thú mùa nước nổi, ngắm chim cò ở những sân chim, xem người ta bày bán rắn, chuột ngoài chợ...

Ít năm nữa có dịp thăm thủ đô, gì cũng có... 

--> Read more..

Khổ qua.

Anh bạn trẻ người Nam bộ nơi chỗ làm việc hôm nay lại hỏi tôi "trái khổ qua", hay "khổ hoa"? Anh bạn trẻ phát âm giọng miền Nam là "khổ goa", nhưng khi viết chính tả anh chàng lúng túng không rõ phải viết "qua" hay "hoa", có khi lại nghĩ "hoa trái" thì phải viết là "hoa" cũng nên. Tôi nói " khổ qua" chứ không phải là "khổ hoa", và hỏi lại anh chàng có rõ nghĩa của hai chữ "khổ qua" không? Dĩ nhiên là anh bạn trẻ lắc đầu, chỉ biết là người miền Bắc gọi trái khổ qua là "mướp đắng".

Nói đến trái khổ qua tôi lại nhớ đến một chuyện, trong nhà tôi cứ đến ngày 30 tết thể nào bà xã cũng nấu một nồi canh trái khổ qua dồn thịt để cúng đón ông bà. Tục lệ này nghe nói có từ thời bà cụ của bà xã tôi truyền lại. Tuy gia đình là người miền Bắc, nhưng cứ dịp tết đón ông bà, cụ lại nấu một nồi canh khổ qua, cụ nói "để cho cái khổ của năm cũ nó qua đi", thế rồi bà xã tôi cứ theo cái lệ ấy mà tiếp tục. Khổ qua, cái khổ nó qua đi, nghe cũng hay hay. Mấy hôm trước tôi có đọc ở đâu đó một bài báo, nói về món ăn có trái khổ qua, bài báo có nói trái khổ qua là một vị thuốc, đâu như tốt cho người tiểu đường, kích thích tiêu hóa..., bài báo có giải thích "qua là đắng"...

Thật ra "qua" không phải là đắng, mà từ "khổ" mới có nghĩa là đắng. Nếu "mướp đắng" gọi theo như người miền Bắc là từ tiếng Việt, thì "khổ qua" là từ Hán - Việt. Chữ "khổ" (bộ thảo, có nhiều nghĩa) nhưng ở đây có nghĩa là "đắng", còn chữ "qua" (bộ qua) ở đây nghĩa là "dưa" (quả dưa, trái dưa), nói đến "khổ qua" thì chắc người Việt mình ai cũng biết là quả mướp đắng, nhưng nghe khá khó hiều nếu không rành từ Hán - Việt, còn nói nôm na là "mướp đắng" thì dễ hiểu hơn nhiều... 

--> Read more..