Cafe Givral đang được tháo dỡ.
Chỗ những tấm tôn che là cafe La Pagode xưa, sau 75 trở thành Văn phòng
chính của Saigon Tourism, nay cả tòa nhà cũng đang bị đập bỏ.
Cafe Brodard, vẫn còn bán cafe nhưng chỉ còn địa điểm và cái bảng hiệu.
"Saigon tháng tư có kẻ lên đường..."
Tôi lang thang giữa cái nắng tháng tư của Saigon, đường phố hun hút nắng, từ mặt đường nhựa phả lên một làn hơi nóng bỏng. Trời này đúng là "hâm" mới ra đường giữa trưa nếu không có việc gì. Mấy ngày hôm nay nghe nói tòa nhà Eden nơi có cafe Givral nổi tiếng một thời đang được tháo dỡ, quả thật có lẽ Eden là một trong những tòa nhà xưa nhất Saigon, có từ khi người Pháp bắt đầu đặt nền móng cho nền hành chánh để cai trị Saigon.
Nếu chỉ nói riêng về cafe, thì có lẽ 3 quán cafe vang danh từ trước năm 75 có cái tên Tây, do người Pháp lập ra và làm chủ, và cũng là những quán cafe lâu đời nhất ở Saigon, là Givral nằm ở góc đường Đồng Khởi (Tự Do cũ), nhìn sang Nhà hát thành phố, cùng trong khối nhà của Thương xá Eden (nơi có rạp chiếu bóng Eden, cũng là một rạp hát lâu đời bậc nhất của thành phố). Kế đến là cafe La Pagode, nằm nơi góc đường Đồng Khởi - Lê Thánh Tôn, quán cafe này sau năm 75 trở thành văn phòng của Công Ty Du Lịch Saigon Tourism, trong một khối nhà kiến trúc đặc trưng kiểu Pháp rất đẹp. Và tiếp nữa là cafe Brodard, cũng nằm trên trục đường Đồng Khởi, góc ngã ba Đồng Khởi - Nguyễn Thiệp, cũng là một quán nằm trong quần thể nhà theo kiến trúc Tây phương. Quán cafe này đến giờ vẫn còn bán cafe, nhưng có lẽ chỉ còn là cái bảng hiệu gợi nhớ lại những quán cafe theo "phong cách Tây phương" của một thời Saigon.
Trong ba quán cafe này thì quán Givral và Brodard cũng là những cửa hàng bán bánh ngọt, dĩ nhiên bánh ngọt được sản xuất theo "gout" Tây, đại loại như croissant, pate chaud, chou à la crème... Ngày xưa thời còn đi học, hoặc đã bước chân xuống cuộc đời, tôi có cái thú thỉnh thoảng dạo phố Saigon, ghé qua những cửa hàng bán sách, nhất là những quầy bán sách solde (giảm giá) trên lề đường Lê Lợi, xem hoặc mua một quyển sách mới, hoặc ghé Cinema Rex, Eden (nếu trong túi rủng rỉnh) để xem một phim cao bồi hoặc một phim tình cảm mới qua, còn không thì cuốc bộ qua Vĩnh Lợi xem một phim đã cũ. Nếu rảnh rỗi còn thời giờ, và đầu tháng mới lãnh lương, thì thế nào cũng ghé một trong ba quán cafe này, ngồi nhâm nhi ly cafe đen pha filtre, ngắm đường xá Saigon qua những ô cửa kính.
Cuộc sống luôn đổi thay, đúng là như thế, cũng như một dòng sông, ngưng chảy là dòng sông sẽ chết, những gì của ngày hôm qua, có khi ngày mai sẽ không còn, kể cả thân xác nhỏ nhoi của mỗi chúng ta. Vẫn biết thế, và tâm niệm như thế để gắng bình tâm nhìn những đổi thay, đôi khi đến chóng mặt của cuộc sống. Nhưng khi nhìn một quán cafe bị tháo dỡ, sao tôi vẫn cảm thấy ngậm ngùi, có lẽ đây không đơn giản là đập đi một quán cafe, một tòa nhà, mà là phá bỏ đi một phần Saigon, một phần ký ức, một phần tâm hồn của những ai đã từng lớn lên, và gắn bó với Saigon...