PNH


Vãn giác văn chương chân tiểu kỹ... Tô Đông Pha.




Một góc nhìn...


Photobucket
Photobucket

Thứ Bảy, 28 tháng 1, 2012

Kết mâm trái cây ngày lễ tết.

Thuở còn nhỏ xíu thỉnh thoảng được đến những đình, miếu tôi đã nhìn thấy những mâm trái cây được kết rất công phu bày biện trên bàn thờ, mâm trái cây không đơn giản như mâm ngũ quả thường thấy gồm 5 loại quả bày trên mâm (số 5 là số lấy theo ngũ hành, và số 5 là số lẻ, theo cách "suy nghĩ dân gian Sinh, Lão, Bệnh, Tử" thì số 5 rơi vào cung Sinh), nhưng cũng không nhất thiết phải đúng 5 loại quả, có thể nhiều hơn 5 nhưng cũng thường là số lẻ. Miền Nam là miền nắng ấm mưa thuận gió hoà, cây trái hoa quả thường có quanh năm, trước là "mùa nào trái nấy", nhưng bây giờ các loại cây trái thường có quanh năm, do nhà vườn lai tạo, nhập giống mới, hoặc dùng phương pháp chiếu sáng, bón hay xịt thuốc hoá học...
Hoa quả ngày tết có đủ loại, nhiều là thế nhưng thường thì chỉ có mấy loại quả được ưa chuộng trưng bày, nhất thiết phải có quả dưa, được trưng bày riêng rẽ trên bàn thờ hay mâm cúng, trên quả có dán miếng giấy đỏ viết chữ Nho thường là mấy chữ có ý nghĩa Phước, Lộc, Thọ, Hưng, hay Đại cát..., quả dưa nghe nói do cách phát âm của người miền Nam từ chữ Dư, dư giả mà thành, ngày đầu năm ai cũng muốn cho gia đình được dư giả, ruột dưa màu đỏ là màu của may mắn, hoặc hoa Mai đọc trại từ chữ May là may mắn, bánh Tét gói ngày Tết là từ chữ Tết...
Ngày xưa mâm ngũ quả của người từ miền Bắc vào trong Nam tôi hay thấy có chuối và cam, nhưng mâm ngũ quả của người miền Nam lại không có, cũng bởi cách phát âm chữ chuối na ná chư "chúi", chúi nhủi, chẳng ai muốn đầu năm chúi nhủi cả, còn chữ cam là cam khổ, cam go... hay "quít làm cam chịu"..., người miền Nam mê trái sầu riêng là thế, tết cũng thấy có nơi bán nhưng chắc chắn trái này bán không chạy, ngày tư ngày tết chẳng ai muốn ôm mối... sầu riêng vào lòng. Tựu trung thì mâm trái cây ngày tết không thể thiếu: Mãng cầu hoặc quả Na (miền Nam cũng gọi là mãng cầu) với ý nghĩa là Cầu, tiếp đến trái Dừa (cũng do cách phát âm, được hiểu là Vừa), Đu đủ là đủ, Xoài (hiểu là xài), Cầu vừa đủ xài, thêm một thứ trái cây nữa cho đủ 5, là trái Thơm (quả dứa) cho nhà cửa thêm thơm thảo, hay trái Sung có ý nghĩa Sung túc nhưng cũng có kẻ nói là... sung độ . Bây giờ người ta khôi hài thêm "líp ba ga", cầu xài líp ba ga... .
Trở lại mâm kết bằng trái cây trong những ngày lễ tết của người dân Nam bộ, mâm cũng gồm các loại trái cây có ý nghĩa như trên, nhưng được kết rất công phu, cầu kỳ, thường lấy Tứ linh, hay các điển tích xưa làm chủ đề. Mâm kết bằng trái cây xưa thường chỉ được làm trong những ngày lễ, tết, đặt ở đình, chùa, đền, miếu... để dâng lên thần thánh, hoặc trong ngày trọng đại của gia đình như hiếu hỷ... đặt trên bàn thờ gia tiên. Trái cây được kết thành rồng, phượng, lân, qui, cá hoá long, với lưỡng long tranh châu, long phụng giao duyên... Người xưa công phu khéo tay cầu kỳ là thế nhưng hình như ít sáng tạo, quanh đi quẩn lại cũng vẫn chỉ là tứ linh với vài ba điển tích, nếu kết trái cây kết hợp thêm với hoa thành những công trình kiến trúc hoặc cảnh đẹp nổi  danh trong nước hay thế giới, hay những bức tranh ảnh có lẽ sẽ hay và phong phú hơn nhiều...
--> Read more..

Thứ Sáu, 27 tháng 1, 2012

Nhâm Thìn 2012.

Năm nay là năm Thìn, Nhâm Thìn, tức là năm con rồng theo lịch Á đông, tây lịch là 2012, không biết có phải là năm tốt hay không mà sao thấy các bà các chị phấn đấu... sanh trong năm con rồng này quá xá, từ trong năm ở cơ quan đi đâu cũng đụng phải bà bầu...
Người ta nói "trai Nhâm gái Quý", tức là sanh con trai trong năm Nhâm và sanh con gái trong năm Quý là rất tốt, chính xác hơn "Trai Nhâm Tý/ Gái Quý Mùi", con trai mà tuổi Nhâm Tý, con gái tuổi Quý Mùi cực tốt, xưa ông Nguyễn Văn Thiệu tuổi Nhâm Tý từng làm Tổng Thống, nhưng chẳng biết tốt ra sao mà chưa đến cuối đời đã phải bỏ cả ấn kiếm chạy te...
Tròn sáu mươi năm mới trở lại năm Nhâm Thìn, tính theo hệ thống khá phức tạp của lịch Á đông thì gọi là một Hoa Can. Chi là một Giáp 12 năm tượng trưng bởi 12 con vật bao gồm: Tý, Sửu, Dần, Mẹo (Mão, với người Việt là con mèo nhưng với người Hoa lại là con thỏ), Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Giờ Tý là nửa đêm (12 giờ khuya), giờ Sửu là 2 giờ khuya, giờ Dần là 4 giờ sáng, giờ Mẹo là 6 giờ sáng, giờ Thìn là 8 giờ sáng, giờ Tỵ là 10 giờ sáng, giờ Ngọ là 12 giờ trưa (người ta hay nói đúng Ngọ), giờ Mùi là 2 giờ trưa, giờ Thân là 4 giờ chiều, giờ Dậu là 6 giờ chiều, giờ Tuất là 8 giờ tối, và giờ Hợi là 10 giờ tối. Trong hệ thống tính tuổi Á đông còn một từ nữa gọi là Can, gồm 10 Can: Giáp, Ất (hành mộc), Bính, Đinh (hành hoả), Mậu, Kỷ (hành thổ), Canh, Tân (hành kim), Nhâm, Quý (hành thuỷ). Không biết có phải con rồng thuộc hành thuỷ hay sao (người ta cũng gọi lốc xoáy khi trời giông là vòi rồng), mà năm Thìn thường hay xảy ra bão lụt, trong miền Nam đã từng xảy ra những trận bão lụt năm Thìn gây tàn phá thiệt hại nặng nề là trận bão lụt năm Giáp Thìn 1904, và trận bão lụt năm Nhâm Thìn 1952...
Trong hệ thống triết học cổ khá rắc rối Trung Hoa còn khái niệm Ngũ hành, đó là 5 nguyên tố cơ bản của sự sống là: Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ. Trong mối tương quan thì Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, thổ sinh Kim, Kim sinh Thuỷ, Thuỷ sinh Mộc, và Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thuỷ, Thuỷ khắc Hoả, Hoả khắc Kim, Kim khắc Mộc. Ngày xưa cũng chỉ vì chuyện xung khắc xem ra có vẻ rất mơ hồ này mà nhiều cặp không thể nên duyên vợ chồng, trước khi kết hôn người ta coi chuyện hợp tuổi, hợp mạng kỹ ghê lắm...
Sáu mươi năm lại trở lại Nhâm Thìn, năm nay đúng năm tuổi Nhâm Thìn của tôi đây .
--> Read more..

Chủ Nhật, 22 tháng 1, 2012

Ngộ nghĩnh đầu năm.

Sáng đầu năm xuất hành cùng gia đình ghé ngôi chùa gần nhà, nơi thờ ông bà cụ của bà xã. Thơ thẩn nơi nhà để vong tình cờ tôi nhìn thấy một hình ảnh quen quen, vì là hình cỡ 4x6 khá nhỏ nên phải đến gần để nhìn cho rõ, thì ra là anh chàng ca sĩ nổi tiếng Michael Joseph Jackson của Mỹ, mà người Việt hay gọi là "Mai Cồ". Chẳng hiểu sao anh chàng nổi tiếng thế giới lại có mặt ở nơi thờ vong của một ngôi chùa nhỏ ở Saigon này, lại có pháp danh là Thiện Tâm đàng hoàng, tuổi Mậu Tuất, hưởng dương 50 tuổi...
Có lẽ là do một Fan ái mộ nào đó của anh chàng lập thờ.
--> Read more..